Archief van de februari, 2009

Feb 28 2009

Kader Amerikaans Defensiebudget FY-2010 bekend

Gepubliceerd door JSFNieuws.nl onder Andere JSF landen

Arlington, VA (USA) – Het kader voor het defensiebudget voor fiscal jaar 2010 is door de regering van president Barack Obama’ voorlopig vastgesteld op US$664 miljard. De beslissing inzake de F-22 is nog niet duidelijk. Op de F-35 JSF wordt ten opzichte van eerder gestelde budgettaire kaders ruim 3 miljard dollar gekort.

Normaal is op dit tijdstip precies bekend wat de voorstellen zijn. Door de regeringswisseling van Bush naar Obama is er voor gekozen eerst een kader te stellen en pas rond 1 april de details bekend te maken, omdat de invulling niet op tijd afgerond kon zijn. Het budget bestaat uit US$ 534 miljard voor de basisbegroting, weliswaar 4 procent hoger dan vorig jaar, maar US$ 50 miljard (8,5 procent) minder dan in november in de eerste kaderstelling door minister Robert Gates voorgesteld. Daarnaast is er een budget van US$ 130 miljard voor de oorlogen in Irak en Afghanistan.

Specifieke stijgingen en bezuinigingen

De stijging is voornamelijk veroorzaakt door hogere personeelskosten en verontrustend groeiende extra medische kosten en ziektekostenprogramma’s van het personeel. Minister van Defensie Robert Gates gaf niets aan over specifieke wapenprogramma’s, wel is duidelijk dat de landmacht en special forces meer budget krijgen ten koste van meer traditionele programma’s. Op het in november 2008 nog gevraagde bedrag van circa US$ 115 miljard voor materieelaankopen wordt US$ 17 miljard bezuinigd. Het gevraagde bedrag van US$ 8,6 miljard dat gereserveerd stond voor het F-35 programma wordt volgens goed ingelichte insiders met circa US$ 3,2 miljard verminderd in de laatste voorstellen, die begin april definitief naar buiten komen.

Toekomstige richting Amerikaanse defensie

Robert Gates gaf aan: “We zullen harde keuze maken om te verzekeren dat de budgetprioriteiten van het Ministerie van Defensie ons het beste uitgangspunt geven om te gaan met de meest dringende dreigingen en veiligheidskwesties waar Amerika vandaag en morgen mee te maken heeft”. “De regering zal realistische behoeftestellingen gaan maken en zich hier aan houden. Tevens zullen “’best practices” worden ingevoerd om te voorkomen dat wapenprogramma niet eerder over kunnen gaan van de ene fase naar de andere fase in het verwervingsproces, voordat ze bewezen hebben voldoende getest te zijn, dit om de risico’s van kostengroei en te late levering beduidend terug te brengen”.

Bron:
US Department of Defense; 26-feb-2009

JSFNIEUWS090227-ShM/jg

Nog geen reacties op dit bericht. Vragen of opmerkingen zijn welkom!

Feb 27 2009

Van Baalen vanuit USA ‘JSF besluit eigenlijk al genomen’

Gepubliceerd door JSFNieuws.nl onder Ontwikkeling JSF

Den Haag – Vanmorgen hadden de SGP-jongeren Apeldoorn contact met de voorzitter van de Defensiecommissie Van Baalen (VVD) in de USA over de JSF aanschaf. Vanavond wordt het interview uitgezonden tijdens de bijeenkomst.

Hans van Baalen, voorzitter van de Tweedekamer delegatie die op dit moment in de Verenigde Staten is voor de stand van zaken van het JSF-programma doet in het interview met de SGP Jongeren Apeldoorn, politiek gezien, pittige uitspraken:
“Meedoen in de topliga betekend de keuze voor de Joint Strike Fighter”. “Geen deelname betekend achterstand”. “Het wordt steeds ongeloofwaardiger wanneer we niet doorgaan”.
Vanmorgen hadden de SGP-jongeren Apeldoorn contact met de voorzitter van de Defensiecommissie en vanavond wordt het interview uitgezonden tijdens de het door hen georganiseerde debat over de vervanging van de huidige F-16 gevechtstoestellen. De eerder aangekondigde spreker Hero Brinkman (Tweede Kamerlid PVV) kan niet aanwezig zijn omdat hij met de Tweedekamer delegatie voor de JSF in Amerika is. In plaats daarvan wordt het ‘live- verslag’ met Hans van Baalen (Tweede Kamerlid VVD) uitgezonden.

Vooral eenzijdige pro-JSF inbreng in debat

De sprekers zijn nu de als pro-JSF bekende staande SGP’er Diederik van Dijk (Beleidsmedewerker SGP, pro-JSF kopstuk Ben Droste (VVD’er, generaal buitendienst Luchtmacht). Deze ex-generaal, mede grondlegger van het JSF project in Nederland, krijgt na de pauze gelegenheid tot een extra interview afgenomen over zijn ervaringen als F-16 piloot. En pro-JSF kopstuk Hans Van Baalen, die vanuit de USA commentaar geeft. Daarnaast is er de onafhankelijke inbreng van de niet politiek gebonden, JSF dossierdeskundige Johan Boeder.
Door het uitvallen van Hero Brinkman ontbreken politieke tegenstanders van de JSF, waarmee van sprekerszijde in hoofdzaak een eenzijdig pro-JSF geluid te verwachten is. Daarmee verliest dit debat veel aan waarde. Een debat met 3 voorstanders en 1 neutraal persoon kan nauwelijks meer een debat genoemd worden. Het debat had aan waarde gewonnen wanneer een andere, politieke tegenstander, van de JSF was gevonden.

De sprekers gaan met elkaar in “debat”, waar de organisatoren ondanks de eenzijdige samenstelling van het forum een levendige discussie verwachten, waarin het publiek betrokken wordt. Het debat staat onder leiding van journalist Riekelt Pasterkamp. De avond begint om 20.00 uur in de aula van Jacobus Fruytier s.g.; Anklaarseweg 71 te Apeldoorn. Iedereen is welkom en de entree is vrij.

JSFNIEUWS090227-JG/jg

3 reacties op dit bericht...

Feb 27 2009

Noorwegen: eerst zekerheid over JSF, dan pas kopen

Gepubliceerd door JSFNieuws.nl onder Andere JSF landen

Oslo (N)- Het Noorse parlement vindt de onzekere ontwikkelingen rond de Joint Strike Fighter dermate verontrustend dat is besloten eerst de Verenigde Staten te bezoeken om te spreken over de voortgang van het JSF programma en de mogelijkheid van een vaste, bindende prijs.

Net als in Nederland heeft de Projectgroep Vervanging F-16 daar van het Ministerie van Defensie vastgesteld dat hun voorkeur uitgaat naar de JSF als opvolger van de F-16. De regering heeft, net als hier, dit vervolgens voorgelegd aan het Parlement. De suggestie “Noorwegen kiest JSF” alsof sprake zou zijn van een contract doet geen recht aan de realiteit. Een keuze is nog niet definitief. Het woord is eerst aan het parlement.

Noorse parlement: eerst vaste prijs en betere informatie

En hier is grote twijfel ontstaan. De twijfel in de Stortinget (Noorse Parlement) is breed gedragen door alle Noorse politieke partijen. Over vier weken reist de Noorse Vaste Commissie voor Defensie daarom eerst naar de Verenigde Staten voor een bezoek aan het Pentagon en aan JSF-fabrikant Lockheed Martin in Texas. De zorgen die zijn ontstaan en duidelijke informatie zijn de belangrijkste thema’s van de vergaderingen met de Amerikaanse gesprekspartners.
Jan Petersen, defensiewoordvoerder van de Conservatieve Partij hierover tegen de Noorse krant Dagbladet: “Er is te veel in dit geval dat we niet weten. En gezien het feit dat alle informatie die het Parlement heeft inzake het 145 miljard kronen (US$ 20 miljard) kostende JSF Programma aan het Parlement is gepresenteerd in een Wetsvoorstel van maar 11 pagina’s kunnen we geen onderbouwde beslissing nemen. Deze onzekerheid en dit gebrek aan informatie is de reden waarom de hele Defensie Commissie naar de Verenigde Staten wil reizen voor Pasen. Daar we moeten proberen om zo goed mogelijk een antwoord te vinden bij het Pentagon en de diverse denktanks in Washington DC.”

Kan Lockheed Martin prijs garanderen?

Petersen denkt niet dat de situatie direct op te helderen is. Hij denkt dat de beslissing gerust een jaar uitgesteld kan worden. Hij meent dat het nu nog onduidelijk hoeveel JSF vliegtuigen de Verenigde Staten zullen bestellen. Hij zegt: “Maar ongeacht wat er gebeurt met de F-22 Raptor, denk ik dat de volumes voor de JSF kleiner zullen worden”. De andere grote vraag voor hem is hoe Lockheed Martin de prijs kan garanderen die afgegeven is aan Noorwegen.”

Bezorgde Arbeiderspartij

Signe Øye van de Arbeiderspartij (veruit de grootste regeringspartij)is eveneens bezorgd: “De ontwikkelingen in de Verenigde Staten hebben een groot effect op ons. Wij moeten dit serieus bekijken, en duidelijk weten wat de gevolgen voor ons zijn”. Signe Øye is de plaatsvervangend voorzitter van de Vaste Commissie voor Defensie en bevestigt dat de laatste ontwikkelingen van invloed zijn op de beslissing een reis naar de Verenigde Staten te plannen. Ze wil de vervanging van de F-16 zeker doorzetten, maar wel op basis van volledige en betrouwbare informatie en wil daarom in Washington bij denktanks, bij het Pentagon en bij Lockheed Martin eerst meer informatie.

Coalitiepartner SV wil geen (politiek) risico

Defensie woordvoerder Bjørn Jacobsen (SV) sluit niet uit dat de laatste ontwikkelingen tot gevolg zullen hebben dat een totale herbeoordeling moet worden uitgevoerd van de kandidatenevaluatie in Noorwegen. SV (de Noorse SP) wil het liefst helemaal geen (Amerikaanse) gevechtstoestellen en wil sterk bezuinigen op defensie. Daarom zegt hij: “Als de SV nu instemt, en straks blijkt de JSF toch veel meer te kosten, zal de SV daar politiek gezien op afgerekend worden”. Hij vindt dat het Parlement niet eerder dan in 2011 een definitief besluit moet nemen.

Centrum Partij : optimisme

Ook Ivar Samuelsen (Senter Partiet; Centrum partij) vreest dat de situatie in de Verenigde Staten het proces lastig kan maken, maar dat nu Noorwegen gekozen heeft voor de JSF, de onderhandelingen over de prijs en het aantal moeten worden voortgezet. Hij vindt dat er scherp op het proces gelet moet worden, maar vanuit een positieve grondhouding voor defensie. Samuelsen maakt duidelijk dat Noorwegen behoefte heeft aan de nieuwe vliegtuigen, ongeacht de financiële crisis. “Alleen,” zo zegt hij “als blijkt dat het benodigde budget veel hoger uitpakt dan gedacht, dan zullen we uiteraard de zaak opnieuw moeten overwegen in het Parlement”.

Onzekerheid JSF te groot

De Voortuitgangspartij van Per Ove wijst eveneens op de onzekere informatie over het gehele JSF-project. Per Ove hierover tegen Dagbladet: “Het toont aan dat we voorzichtig moeten zijn bij het doen van beslissingen over zulke grote aankopen voor de lange termijn. We kopen nu een vliegtuig, waarvan we niet weten wat het zal kosten. De situatie is zeer dramatisch” Hij vindt het opmerkelijk dat Staatssecretaris van Defensie Barth Eide zegt dat een beslissing nu voor de JSF niet definitief is, maar dat we deze later nog weer terug kunnen draaien, zolang er niets in ondertekend. Het lijkt wel of de regering zelf onzeker is over de beslissing”.

Te veel “als, als” in JSF project

De veteraan Odd Einar Dorum (Venstre Partij) zegt dat zijn partij zal afwachten wat er gebeurt. Hij wil eerst meer informatie en wijst er op dat er op dit moment te vaak sprake is van “Als dit, als dat”. Daar moet eerst duidelijkheid over zijn voor er beslissing genomen kan worden.

Bron:
Noorse media naar aanleiding van besluit Parlement naar USA te gaan (feb-2009)
Dagbladet; 26-feb-09; ”Stortinget alvorlig bekymret for kampflykrise

Achtergrond Noorse F16 opvolging:
12-dec-2008; “Hoe kwam Noorse JSF selectie tot stand?
15-dec-2008; ”Noorse JSF – Gripen prijsvergelijking mistig
15-aug-2008; “Noorse JSF business case actueel voor Nederland

JSFNIEUWS090227-EH/jg

Een reactie op dit bericht...

Feb 27 2009

Debatavond SGP jongeren: JSF of Saab?

Gepubliceerd door JSFNieuws.nl onder Aanschaf JSF

Den Haag – De SGP Jongerenorganisatie organiseert op vrijdag 27 februari 2009 een speciaal debat over de vervanging van de huidige F-16 jachtvliegtuigen onder de titel “JSF of Saab?”. Ze zijn er in geslaagd een viertal interessante sprekers voor dit onderwerp naar Apeldoorn (Gld) te halen.

Deelnemers en debat

Sprekers zijn de heer Diederik van Dijk, namens de sterk pro-JSF partij SGP (fractiemedewerker met portefeuille Defensie, Tweede Kamer); verder Hero Brinkman, namens de JSF-kritische PVV (die in verband met zijn US bezoek mogelijk via online verbinding zal spreken); Generaal buiten-dienst en voorzitter NIVR, de heer B. Droste (de geestelijke vader van het Nederlandse JSF programma, vandaar zijn bijnaam Mr. JSF) en Johan Boeder, een onafhankelijk JSF publicist met veel internationale contacten, die onder andere analyses schrijft van Kamerstukken over de JSF. De sprekers geven elk gedurende 10 minuten een uiteenzetting van hun opinie over (1) Is vervanging van de huidige F-16 jachtvliegtuigen op dit moment nodig, ofwel moet er nu beslist worden? (2) Is de voorlichting voldoende en kan er beslist worden? (3) Wat zijn de consquenties van een eventueel besluit, dan wel betekent testtoestel ook definitieve aanschaf van de JSF?
Daarna is er een forum discussie onder leiding van journalist Riekelt Pasterkamp, die eerder publiceerde over de vliegramp op Tenerife en Afghanistan en die goed bekend is met defensie onderwerpen.

Locatie, tijden en toegang

Het debat is primair gericht op politiek geïnteresseerde jongeren, maar toegang staat vrij voor iedereen, ongeacht politieke afkomst, ook journalisten. Het debat vindt plaats in de Jacobus Fruytier Scholengemeenschap (aula) aan de Anklaarseweg 71, 7316 MB Apeldoorn (Gld). Aanvang is om 20.00 uur; afsluiting circa 22:15 uur. Na afloop is er gelegenheid om onder genot van een hapje en een drankje nog even met de sprekers van gedachten te wisselen.

Informatie:

Gerrit Stufken, voorzitter, mobiel 06-23147260
Lambert Horst, PR-woordvoerder, mobiel 06-51405668

Bron: Website SGP jongeren Apeldoorn

11 reacties op dit bericht...

Feb 26 2009

Nieuwe mijlpaal bereikt: eerste vlucht derde JSF

Gepubliceerd door JSFNieuws.nl onder Ontwikkeling JSF

Fort Worth (Tx) USA – Het tweede prototype van de F-35B Joint Strike Fighter heeft gisteren vroeg in de middag de eerste vlucht gemaakt vanaf het vliegveld bij de fabriek van Lockheed Martin in Fort Worth.

Gedurende de eerste vlucht op woensdag 25 februari 2009 heeft het prototype BF-2 een aantal basismanoeuvres uitgevoerd als eerste test, inclusief de test van een aantal susbsystemen. De vlucht begon met een gewone start in conventionele modus. STOVL-operaties staan pas later op het programma. Volgende vluchten zullen steeds intensiever worden, deze worden op gestructureerde volgorde uitgevoerd, steeds hoger en sneller. De BF-2 zal later dit jaar overgebracht worden naar Naval Air Station Patuxent River, maar blijft de eerste maanden in Fort Worth voor het uitvoeren van een aantal grondtests, instrumentencalibratie, “hover” tests en vluchten voor het verkrijgen van het luchtwaardigheidsbewijs.

De BF-2 is een zogeheten STOVL versie, de versie die via een korte start de lucht in gaat en via verticale landing weer terug kan keren, bijvoorbeeld op een schip. Het is de vervanger van de AV-8 Harrier bij de US Marines. De BF-2 is een zusje van de BF-1 die in juni 2008 voor het eerst vloog en na 14 vluchten sinds september 2008 aan de grond staat voor inbouw van een deels herontworpen motor. Dit is binnenkort afgerond. De BF-1 richt zich met name op het kort starten en verticaal landen, wat naar verwachting medio 2009 voor het eerst zal plaatsvinden. De BF-2 is bestemd voor hoge snelheidsproeven, testen van het tanken in de lucht en het testvliegen onder steile hoeken, prestatietests, motorvermogentests en radar signatuur tests.

Nieuwe mijlpaal in JSF historie

Dan Crowley, executive vice-president van Lockheed Martin was opgetogen over de eerste vlucht van dit derde JSF toestel: “Het F-35 programma begint nu aan een periode van enorm snel toenemende testvliegacitiviteiten doordat er vliegtuigen worden afgeleverd in een steeds toenemende snelheid. Elk vliegtuig dat van de productielijn rolt heeft zijn eigen unieke taak in de verificatie van testdoelen en brengt ons dichter bij de datum van operationeel vliegen door de klant.”
Nadat in 2006 de eerste JSF het luchtruim koos is zijn er inmiddels 85 vluchten gemaakt met totaal iets over de 100 vlieguren. Totaal moeten 5000 vluchten (11.000 testuren) uitgevoerd worden. Het eerste representative F-35A prototype zal deze zomer vliegen. De eerste aflevering van een productietoestel staat gepland voor maart 2010.

Het is een motiverende zaak voor het Lockheed Martin team, dat juist één dag voor aankomst van de Nederlandse delegatie, nadat drie-en-halve maand geen enkele JSF gevlogen heeft, deze nieuwe mijlpaal is bereikt en getoond kan worden dat het JSF programma zichtbaar vooruitgang boekt.

Bron:
Persbericht Lockheed Martin; 26-feb-2009; “Second F-35B STOVL Fighter

JSFNieuws; 25-feb-2009; “Achterstand in testprogramma groeit

JSFNIEUWS090226-KR/kr

Een reactie op dit bericht...

Feb 26 2009

JSF partner Turkije koopt 30 nieuwe F-16’s

Gepubliceerd door JSFNieuws.nl onder F-16

Den Haag - Turkije, een van de negen JSF partnerlanden, heeft in afwachting van de komst van de nieuwe Joint Strike Fighter een serie van 30 nieuwe Advanced F-16’s besteld.

Turkije is in de markt voor de koop van 100 F-35 JSF’s en een belangrijke industriële partner in het project. Niettemin heeft het de afgelopen jaren een verwervingsproces in gang gezet voor de koop van 30 aanvullende F-16 Block 52+ toestellen. Het betreft 14 eenzitters en 16 tweezitters van het type Advanced Block 52+. Ze worden uitgerust met de moderne APG-68(V)9 radar, conformal brandstof tanks, helmdisplays en een ALGQ-178(V)5+ SPEWS II electronische oorlogsvoering/zelfbeschermingspakket, afkomstig van de lokale leverancier Aelsan (in samenwerking met BAE Systems). De motoren zijn General Electric GE110-129’s. De toestellen zijn deels een opvang voor normale vredesverliezen binnen de omvangrijke F-16 vloot van Turkije en om ten behoeve van lopende modificatieprogramma’s het beschikbare aantal operationele kisten op peil te houden, mede door de iets verwachte vertraging in de komst van de F-35. Op dit moment loopt een modificatieprogramma voor 219 al aanwezige F-16C/D’s.

De deal maakt onderdeel uit van het Peace Onyx IV programma en brengt het totaal aantal aan te schaffen Turkse F-16’s op 278, Hiervan zijn er zo’n 200 gebouwd in Turkije zelf bij Turkish Aerospace Industries. Deze nieuwe serie wordt daar eveneens gebouwd. Turkish Engines assembleert de 42 GE F110-129 motoren, die deel uitmaken van de order.

Met de deal is een totaal bedrag van US$ 1,78 miljard (€ 1,4 miljard) gemoeid, ofwel US$ 60 miljoen (€ 46,7 miljoen) per Advanced F-16 Block 52+. In het Nederlandse aanschafproces is de prijs voor de aangeboden F-16 Block 60 onbekend, maar deze Turkse order als indicatie aanhoudend zou dit voor de aanschaf van 85 toestellen een bedrag van circa € 4 miljard betekenen.

JSFNIEUWS090226-JG/jg

Bron:
Aviation Week; 24-feb-09; Graham Warwick; “Waiting for your F35s? Buy some F16s.”

3 reacties op dit bericht...

Feb 25 2009

CDA’er Knops; US budget voor JSF niet in gevaar

Gepubliceerd door JSFNieuws.nl onder Andere JSF landen

UPDATED 21:15 uur

Williamsburg, VA (USA) - De Vaste Kamercommissie voor Defensie krijgt in Washington geen enkel signaal dat sprake zal zijn van het inkrimpen van het budget van de Joint Strike Fighter (JSF). In Washington vangen zij geen signalen op dat de economische achteruitgang de budgetten voor de JSF in gevaar zou gaan brengen.

Dit zei CDA-Kamerlid Raymond Knops woensdag tegen de pers. Zorgen die de Kamercommissie te kennen geeft over mogelijke bezuinigingen op het programma van de JSF, worden van meerdere kanten tegengesproken. Raymond Knops: “Dat is absoluut niet aan de orde.” Volgens hem zijn sommige kamerleden ten onrechte bezorgd daarover, maar angst dat de in ontwikkeling zijnde JSF (F-35) duurder uitpakt door lagere aantallen is volgens hem ongegrond. Dat de Amerikaanse Rekenkamer, het GAO, dinsdag heeft geadviseerd om de JSF pas in 2011 of 2012 te kopen, zoals Krista van Velzen (SP) en Joel Voordewind (CU) dit verklaarden is volgens Raymond Knops, evenals Staatssecretaris Jack de Vries behorend tot het CDA, onjuist. De GAO heeft gezegd dat het JSF project een ontwikkelproces is en dat inderdaad pas in latere fases meer zekerheid te krijgen is over de prijs.

Bloomberg bericht wél over bezuinigingen

Op 6 februari berichtte Tony Capaccio (Bloomberg) in een artikel “Lockheed, Boeing Eyed for Cuts as Pentagon Redraws Budget Plan” echter wel van mogelijke bezuinigingen:
Reductions in Lockheed Martin Corp. F- 35 and Boeing Co. F-18E/F fighters and destroyers made by Northrop Grumman Corp. and General Dynamics Corp. are among the cuts Pentagon officials are mulling as they redraw their fiscal 2010 budget plan. The White House has given the Pentagon a limit of $527 billion for next year, excluding war spending, according to four defense or government officials. That’s $53 billion less than the proposal the military drafted in November. A chart prepared Feb. 3 for senior Defense Department officials by program analysts and budget officers outlines about $17.2 billion in possible cuts to the $115 billion allocated for weapons purchases and military construction in the draft. The chart reflects the “hard choices” on weapons spending that Defense Secretary Robert Gates said would be necessary when he testified before congressional defense committees on Jan. 27. The cuts include $3.2 billion from the $8.6 billion proposed to buy more F-35s“. Het is nog onduidelijk of de informatie van de doorgaans goed ingelichte Tony Capaccio juist is.

Joel Voordewind (CU) echter meldt dat het financiële adviesorgaan van het Congres hun ook heeft gezegd dat het verstandiger is te wachten tot 2012 met de aankoop van de eerste 57 vliegtuigen. Angelien Eijsink (PvdA) laat zich nergens over uit. Ze wil wachten op het nieuwe rapport van de Amerikaanse Rekenkamer (US GAO), dat in de tweede week van maart verschijnt.
Vandaag (woensdag) staan onder andere briefings door Pratt&Whitney, General Electric en het hoofd van het JSF Program Office op het programma. Tevens is er een kort persmoment.

JSFNIEUWS090225-GK/gk

Nog geen reacties op dit bericht. Vragen of opmerkingen zijn welkom!

Feb 25 2009

Aanzwellende kritiek op JSF

Gepubliceerd door JSFNieuws.nl onder Aanschaf JSF

Zoetermeer – In de Nederlandse media deze week volop nieuws over de JSF. Het bezoek aan de USA brengt diverse stevige meningen van de andere kant van de grote plas naar Nederland. De publicatie van een uiterst kritisch CPB Rapport over de JSF Business Case doet nog een schepje extra op de aanzwellende JSF kritiek. Een kort overzicht.

Defensiespecialist VS: JSF verschrikkelijke miskoop

Regionale krant De Stentor meldt op 24 –februari 2009 onder de kop “Defensiespecialist VS: JSF is een verschrikkelijke miskoop” over het bezoek van de Kamerleden aan de USA. Daar spreken zij onder meer met defensiespecialist Winslow Wheeler, al ruim dertig jaar werkzaam als onderzoeker en defensiespecialist voor het Amerikaanse Congres. Hij zegt: ‘De F-35 Joint Strike Fighter is een verschrikkelijke miskoop voor Nederland. Mijn advies: Committeer je nergens aan.” Wheeler zegt over de raming die de Nederlandse defensie aanhoudt inzake de productiekosten (US$ 49,5 miljoen), en waarvoor het Amerikaanse hoofd van het JSF-project, generaal Charles Davis, onlangs opeens sprak als zijnde US$ 80 tot US$ 90 miljoen, dat sprake zal zijn van een nog hoger bedrag: “Uit interne cijfers van het ministerie distilleer ik een kostprijs van US$ 120 miljoen.”
De Stentor heeft ook gesproken met Michael O‘Hanlon, defensiespecialist bij het Brookings Institute, die stelt: ‘Dit soort projecten blijken altijd duurder dan gedacht. Een vaste prijs af te spreken voor het toestel in dit stadium is moeilijk. Er zijn gewoon teveel onzekerheden en niemand wil dit toestel met verlies verkopen.” Defensiespecialist Wheeler voorspelt dat de onduidelijkheid alleen maar zal toenemen: “Het JSF-project wordt verschrikkelijk slecht gemanaged. Lockheed Martin zal met Nederland best willen praten over een vaste prijs, maar uiteindelijk zit zo‘n contract vol sluiproutes waardoor de productiekosten toch weer worden doorberekend. De JSF zou een betaalbaar toestel moeten worden, maar zelfs vijftig miljoen per stuk is al heel prijzig voor de geboden kwaliteit. Iedereen weet dat de rekening veel hoger gaat worden. Het is mogelijk om de F-16’s te moderniseren, maar er zijn veel meer opties. Er is geen enkel reden om een overhaaste beslissing te nemen. Een conflict met een vijand die over een serieuze luchtmacht beschikt, is op dit moment niet aan de orde. De Nederlandse defensie moet misschien minder naar het Pentagon en Lockheed Martin luisteren en meer naar instellingen als GAO, het onderzoeksbureau van Amerikaanse Congres. Dan zullen ze te horen krijgen dat de prijs van de JSF alleen maar oploopt”.

Voordewind (CU): Duur vliegtuig in crisistijd

Het Nederlands Dagblad laat CU-Kamerlid Voordewind aan het woord, die vanuit Washington meldt dat het beter is de beslissing omtrent de testtoestellen in twee stappen te nemen. Niet tegelijk twee toestellen bestellen in april, maar eerst slechts één toestel. Het Reformatorisch Dagblad laat eveneens Voordewind aan het woord, hier zegt hij: “In de bus naar het hotel vraag ik de militair attaché waarom het kabinet al een besluit heeft kunnen nemen over de aankoop van twee JSF-testvliegtuigen terwijl we de prijs nog niet weten. Die wordt nog uitonderhandeld op dit moment, zegt hij. Rare volgorde, denk ik. Ook begrijp ik niet waarom we nu als Tweede Kamer al moeten besluiten over de aankoop van twee testtoestellen, terwijl Defensie pas volgend jaar het tweede toestel moet aanschaffen. Waarom niet als Kamer besluiten over één toestel per jaar? Lijkt me logischer in deze onzekere tijden. Belangrijker is het debat voorafgaande aan de aankoop van de testvliegtuigen, namelijk over welk vliegtuig het moet worden: de Gripen NG of de JSF. Vorige week bezochten we Saab in Zweden en dat kwam met een verrassend scherp aanbod voor een vaste prijs voor het onderhoud van de Saab Gripen voor de komende dertig jaar. Hopelijk komt Lockheed ook met een vaste prijs voor het onderhoud.

Amerikaanse Rekenkamer: JSF-besluit beter in 2011

Dinsdag had de Kamerdelegatie een gesprek met de Amerikaanse Rekenkamer (Government Accountability Office). Tot verrassing van de Kamer vindt dit Amerikaanse orgaan het risico te groot om nu al JSF-vliegtuigen aan te schaffen en adviseren de Amerikanen Nederland te wachten met de beslissing tot 2011 of 2012. Volgens de Amerikaanse Rekenkamer kleven er nog zoveel risico’s aan het project dat nu een beslissing nemen te riskant is. De Amerikaanse rekenkamer vertelde de verraste Kamerdelegatie dat er nog veel onduidelijkheid is over de kostprijs. „Weliswaar ligt er een berekening, maar er missen nog zoveel onderdelen dat je nog niet van een definitieve kostprijs kunt spreken”, zo zei een van de aanwezige kamerleden.

CPB: JSF levert nauwelijks banen op

Als klap op de vuurpijl van kwam het Centraal Planbureau (CPB) dinsdag met een rapport naar buiten over de werkgelegenheid die de bouw van het Amerikaanse gevechtsvliegtuig Joint Strike Fighter met zich meebrengt. Het geeft een contra expertise van de in het sterk gekleurde PricewaterhouseCoopers (PWC) rapport over de JSF Business Case. De conclusie dat een omzetbedrag van16 miljard dollar en ongeveer 50.000 arbeidsjaren aan werkgelegenheid haalbaar zijn wordt onderuit gehaald, als zijnde ,,waarschijnlijk aanzienlijk overschat”. ,,De totale werkgelegenheid in Nederland zal waarschijnlijk niet toenemen door het JSF-programma,” aldus het CPB. Het planbureau denkt dat door de JSF alleen maar banen verschuiven.
NIFARP, het samenwerkingsverband van Nederlandse bedrijven die werken aan de JSF, reageert bij monde van voorzitter Arie Kraaijeveld woedend: ,,Absolute lariekoek, alleen al de ontwikkeling van de JSF heeft ons 700 tot 800 miljoen euro aan orders opgeleverd. Als het zo zou zijn dat het alleen maar leidt tot verschuiving van banen zou men aan geen enkel project nog mee moeten doen.” Hij noemt het CPB rapport ,,boekenwijsheid” en een ,,klap in het gezicht van de mensen van de praktijk”.
De Algemene Rekenkamer rapporteerde begin februari dat de instroom van productie orders in het kalenderjaar 2007 nul euro bedroeg en voor 2008 minimaal zou zijn. De totale omzet in de ontwikkeling zou circa 350 miljoen euro bedragen op dit moment, de waarde van de eerste serie productie orders nog eens een dergelijk bedrag.

Bron:
De Stentor; 24-feb-09; “Defensiespecialist VS: JSF is een verschrikkelijke miskoop

Reformatorisch Dagblad; 24-feb-09; “Duur vliegtuig in crisistijd

Telegraaf; 24-feb-09; “Amerikaanse Rekenkamer: JSF-besluit beter in 2011

NRC Handelsblad; 24-feb-09; “CPB: JSF levert nauwelijks banen op

JSFNIEUWS090225-PDM/pdm

3 reacties op dit bericht...

Feb 25 2009

Achterstand in JSF testprogramma groeit

Gepubliceerd door JSFNieuws.nl onder Ontwikkeling JSF

Fort Worth (TX) USA – Deze week bezoekt de Vaste Kamercommissie voor Defensie Fort Worth in Texas. Alle zeilen worden bijgezet om de Kamer een vliegende F-35 JSF te tonen. Gaat een van de prototypes deze week nog de lucht in, voor het eerst na minimaal 14 weken stilstand?

De totale testplanning voor de JSF omvat ruim 5000 vluchten en 11.000 vlieguren. Dit testprogramma moet afgewerkt worden in een tempo van 8-10 vluchten per maand per prototype. Het testprogramma zou circa 6 jaar duren, maar is opnieuw met een jaar verlengd.

De eerste JSF vloog in december 2006, maar nu 26 maanden na aanvang van het testvliegprogramma is circa 1,6% van de vluchten en 1% van de testvlieguren gerealiseerd. De productie is al gestart, maar een productierepresentatieve prototype van de F-35A gaat pas medio 2009 vliegen en statische (grond-)tests van een complete F-35A moeten nog aanvangen. Een F-35A met missiesystemen (radar, electronica) aan boord, de AF-3 vliegt pas in november 2009. Komen hieruit problemen naar voren, dan kan dit grote gevolgen hebben voor de productielijn en voor reeds gebouwde en afgeleverde toestellen met enorme financiële consequenties voor de afnemers. De vraag is of in maart 2010 de eerste F-35A werkelijk kan worden overgedragen aan de USAF. Het eerste Nederlandse F-35A toestel zal het 16e F-35A toestel zijn dat van de productielijn rolt (laatste uit LRIP-3 serie, levering december 2011).

Status prototype AA-1: ruim 14 weken aan de grond

Op 15 december 2006, ruim een jaar later dan oorspronkelijk gepland, maakte JSF prototype AA-1 de eerste vlucht. Het eerste testjaar 2007 verliep niet conform planning, vanwege een aantal serieuze storingen. Ruim 7 maanden stond het toestel aan de grond voor ontwerpmodificaties en vanwege motorproblemen. Het tweede testjaar 2008 verliep weliswaar beter, maar opnieuw waren er vier periodes van elk minimaal 7 weken, dat het toestel aan de grond moest blijven voor modificaties. Op 13 november 2008 meldde Lockheed Martin F-35 Joint Strike Fighter trots dat de JSF voor het eerst supersoon gevlogen heeft . Na deze mijlpaal bleef het stil, want sindsdien staat de AA-1 al weer 9 weken aan de grond. De AA-1 heeft nu totaal 69 vluchten gemaakt en net iets over de 95 uur gevlogen. Mogelijk wordt toch nog deze week de 70e vlucht gemaakt. De totale planning voor de JSF AA-1 is 100-150 vluchten.

Overzicht testvluchten eerste pre-prototype AA-1 t/m 2007:
Okt-05 oorspronkelijke planning eerste vlucht
Aug-06 later aangepaste planning eerste vlucht
Dec-06: 1 (eerste vlucht 15-12-2006)
Jan-07: 6
Feb-07: nul (5 weken aan de grond voor wijzigingen)
Mrt-07: 2
Apr-07: 8
Mei-07: 2 (serieus technisch probleem; hierna 7 maanden aan de grond)
Jun-07 t/m Nov-07: Herontwerp van diverse componenten; problemen met motor vastgesteld; zie artikel “JSF hit by serious design problems, Defense Industry Daily dec-2007)
Dec-07: 4
Totaal vluchten t/m eind 2007: 23

Overzicht testvluchten eerste pre-prototype AA-1 in 2008:
Jan-08: 4
Feb-08: 5
Mrt-08: 7
Apr-08: 1 (daarna 7 weken aan de grond voor wijzigingen)
Mei-08: 3
Jun-08: 0 (7 weken aan de grond, o.a. thermische problemen)
Jul-08 : 2
Aug-08: 0 (opnieuw 7 weken aan de grond, thermische problemen)
Sep-08: 9
Okt-08: 10 (Edwards AFB testprogramma)
Nov-08: 5
Dec-08: 0
Jan-09: 0
Feb-09: 0 (sinds 13 november al weer 14 weken aan de grond)
Totaal aantal vluchten t/m eind 2008: 69
Planning testvluchten : 10 vluchten per maand
Realisatie testvluchten: minder dan 3 per maand gemiddeld (30 % doel)

Prototype BF-1: ruim 5 maanden aan de grond

Het tweede prototype is een F-35B STOVL type, de BF-1. Deze vloog voor het eerst op 11 juni 2008, maar deze staat na 14 vluchten aan de grond voor vervanging van de motor en een aantal updates en moet binnenkort de testvluchten hervatten. Oorspronkelijk zou dit 12 weken duren, door problemen met de certificatie van de motoraanpassingen is dit inmiddels maanden uitgelopen.

Overzicht testvluchten eerste prototype STOVL-versie, de BF-1:
Mrt-06 oorspronkelijke planning eerste vlucht
Dec-07 later aangepaste planning eerste vlucht
Jun-08: 3 (eerste vlucht 11 juni 2008)
Juli-08: 6
Aug-08: 2 (verminderd i.v.m. motorproblemen)
Sep-08: 3 (stopzetting testvliegen i.v.m. motorproblemen)
Okt-08: 0
Nov-08: 0
Dec-08: 0
Jan-09: 0
Feb-09: 0 (sinds september al weer 5 maanden aan de grond)
Totaal aantal vluchten t/m eind 2008: 14
Planning testvluchten : 8-10 vluchten per maand
Realisatie testvluchten: minder dan 2 per maand gemiddeld (< 25% doel)

De BF-2 (tweede STOVL prototype) is nu bezig met taxiproeven en verwacht wordt dat deze mogelijk woensdag of donderdag de eerste vlucht zal gaan maken, juist voor aankomst van de Kamerdelegatie.

Testen alleen bevestigen ontwerp?

Uitgangspunt in het JSF testprogramma is dat testen niet is “het ontdekken van problemen”, maar het “bevestigen dat alle (computer-)ontwerpen juist zijn.” In principe gaat men er van uit dat geen ontwerpaanpassingen nodig zijn, vanwege de uitgebreide doorrekeningen en simulaties met de computer vooraf. Testen is dus niet gericht op het ontdekken van fouten, slechts op het bevestigen van de juistheid van het ontwerp. Uitgangspunt is dat uit het testen geen aanpassingen naar voren hoeven te komen. Dit wordt aangevoerd als argument waarom men de productie volop heeft gestart. Zo zijn er op dit moment nog 17 toestellen in assemblage, inclusief de eerste echte productietoestellen uit de eerste voorproductie serie (Low Rate Initial Production serie 1). De vraag kan gesteld worden hoe deze theorie over het testen zich verhoudt tot de uitlatingen van Tom Burbage, vice-president van Lockheed Martin en verantwoordelijk voor het JSF project afgelopen december 2008 bij de uitrol van de AF-1, hij zei toen: : “De AF-1 bevat een grote reeks evolutionaire verbeteringen en updates die naar voren zijn gekomen als resultaat van de testvluchten met het AA-1 testvlieg programma van de afgelopen twee jaar”. Los van de vraag of de aanpassingen in structuur tussen AA-1 en AF-1; het herontwerp aan de electro-hydraulic actuator systeem, het thermische systeem en de motor “evolutionair” zijn, dan wel min of meer ingrijpend, kan gevraagd worden: “Is testen dan toch meer, dan alleen het afvinken van een een checklijst, waarin de juistheid van een computerontwerp wordt vastgesteld?” Er is nu 1% van de testvlieguren gemaakt, wat als er in die resterende 99% nog een reeks “evolutionaire verbeteringen en upgrades” nodig is, wat doen we dan met de reeds geproduceerde toestellen? En wie betaalt dat? Nederland krijgt het 16e F-35A productietoestel…….

De Kamer herhaaldelijk gerustgesteld : “Testvliegen ligt op schema”

Op 9 februari 2009 gaf Staatssecretaris De Vries ten onrechte nog een geruststellend antwoord op een vraag over vertragingen in het testen: “Er is geen sprake van vertraging ten opzichte van de aan de Kamer gemelde informatie (Kamerstuk 26 488 nr. 69 van 7 mei 2008).” . Toen antwoordde De Vries, het testprogramma liep toen 14 maanden achter op schema, ten onrechte aan de Tweede Kamer “Volgens planning zal de AA-1 tot 1 januari 2009 nog ruim 50 vluchten maken. Het totale testprogramma ligt op schema. “
Op 8 mei 2008 waren er 40 vluchten voltooid, op 1 januari 2009 waren er 69 vluchten voltooid. Geen “ruim 50″, maar 29. Aanzienlijk minder, en de Kamer wordt glashard het tegendeel verteld “geen vertraging”. Het testprogramma lag in mei 2008 al niet op schema. Het ligt nu circa 19 maanden achter op schema.

Amerikaanse rekenkamer: schort productie 2 jaar op

De Amerikaanse Rekenkamer (US GAO) was volgens de Telegraaf (”JSF besluit beter in 2011“) dinsdag in het gesprek met de Nederlandse delegatie erg stellig: zij zien zoveel risico, dat ze de regering adviseren de orders voor de JSF met circa 2 jaar op te schorten, totdat er mee vorderingen zijn met testen. De overlap tussen testen en productie ziet de Amerikaanse Rekenkamer als een ernstig risico.

Gerelateerd nieuws:
03-mei-2008: Pauze in testvluchten JSF prototype AA-1
29-sep-2008 : JSF prototype AA-1 overgeplaatst naar Edwards AFB

JSFNIEUWS090119-KR/kr

Nog geen reacties op dit bericht. Vragen of opmerkingen zijn welkom!

Feb 25 2009

JSF: wat is de betekenis voor de Nederlandse economie?… het PriceWaterhouseCoopers/EZ rapport

Gepubliceerd door JSFNieuws.nl onder Aanschaf JSF

HERPUBLICATIE n.a.v. het CPB Rapport inzake de JSF Business Case

Deze analyse van het PriceWaterhouseCoopers rapport verscheen eerder op JSFNieuws op 13 augustus 2008. Evenals nu het CPB, stelde JSFNieuws vast dat de effecten van de JSF Business Case op de economie en werkgelegenheid ernstig worden overschat. Hieronder volgt ons oorspronkelijke, nu weer verrassend actuele, artikel.

Den Haag – Een van de belangrijkste discussiepunten in het Nederlandse JSF dossier is op dit moment de herijking van de Business Case. De Nederlandse industrie en het Ministerie van Economische Zaken verschillen aanzienlijk van inzicht over hoeveel procent van de JSF gerelateerde omzet moet worden afgedragen. Een begin juli 2008 verschenen rapport van PriceWaterhouseCoopers zal in deze discussie een cruciale rol spelen. Een analyse.

0 Inleiding

De Nederlandse bedrijven die betrokken zijn bij de JSF (vertegenwoordigd door de NIFARP) hebben op 31 juli officieel bezwaar aangetekend tegen de bijdrage die ze volgens de berekening van EZ moeten gaan leveren (10,3 % van de JSF gerelateerde omzet) als uitvloeisel van het contract dat ze met de Nederlandse Staat gesloten hebben in 2002 (de Mede Financierings Overeenkomst of MFO).
In de brief met het bezwaar staat dat voldoende gegevens ontbreken om over de berekening van de bijdrage te kunnen discussiëren en dat er aan ‘fact-finding’moet worden gedaan. Wel wordt verwezen naar een rapport van PricewaterhouseCoopers (PWC); een accountants firma die ook consultancy doet. Dit rapport van 7 juli 2008 ‘onderschrijft’ het succes van het JSF project en ‘toont aan en kwantificeert” dat er een aantal positieve effecten zijn. Het verschijnen van dit rapport is ook prominent in de pers gemeld. Omdat dit rapport in opdracht van het ministerie van EZ is geschreven, zou het wel eens een belangrijke rol in de verdere discussie kunnen gaan spelen. Reden om het goed te bestuderen.

1 Wat biedt het rapport.

Als u het rapport download en print, dan valt allereerst op dat het zoveel papier is. Maar liefst 81 pagina’s telt het PDF document waarvan de tekst in PowerPoint is gezet, met als gevolg veel vette koppen en ruimte voor plaatjes van vliegtuigen in kleur. Die vette koppen bevatten met name conclusies: zoveel US$ omzet, zoveel manjaren werkgelegenheid. Zo’n dik rapport schrikt veel lezers natuurlijk wel af: de meeste geïnteresseerden beperken zich waarschijnlijk tot de ‘managementsamenvatting’. Bij nader inzien valt het gelukkig mee: om te beginnen zijn van de 81 bladzijden er 23 helemaal leeg, dat wil zeggen er staat bijvoorbeeld alleen op: “hoofdstuk 3.1”. Verder is er een managementsamenvatting van 7 bladzijden, een hoofdstuk “achtergrond, aanleiding, scope” van ook 7 bladzijden, en een ‘synthese’ van 5 bladzijden. Het is een raadsel wat met synthese wordt bedoeld. De inhoud van dit hoofdstuk is grotendeels letterlijk dezelfde als van de managementsamenvatting. Het hele rapport valt op door de vele herhalingen. Bijna alles wordt 3 of 4 keer opgeschreven, hele passages vaak letterlijk. “Het onderzoek is een combinatie van een micro economische en een macro economische analyse..” wordt wel zes keer herhaald in koppen boven hoofdstukken en in de tekst. Als je vervolgens 4 pagina’s overwegingen, 6 onderzoeksverantwoording, 4 begrippenlijst, 2 afkortingen, 1 bronnen en 1 bladzijde met de vijf verantwoordelijke auteurs plus een paar herhalingen van plaatjes aftrekt, blijven er 18 bladzijden (PowerPoint-) tekst over die het onderzoek beschrijven, met nog steeds veel herhalingen en verlucht met leuke plaatjes van vliegtuigen in aanbouw. Uiteindelijk had het hele verhaal in vier A4-tjes weergegeven kunnen worden. Aan het rapport hebben zes hooggekwalificeerde personen gewerkt, waarvan twee met de titel “Professor Doctor” .

2 Wat het onderzoek en rapport volgens PWC inhoudt

Zelf schrijft PriceWaterhouseCoopers (PWC): “..dat kwantitatief macro economisch onderzoek is gecombineerd met kwantitatief en kwalitatief micro economisch onderzoek om zo tot een solide beantwoording van de onderzoeksvragen te komen”. Dit ‘micro economische onderzoek’ is kwalitatief èn kwantitatief omdat “zowel is gevraagd naar kwalitatieve als kwantitatieve data”.
Eenvoudig samengevat is het volgende gedaan. Er is een elektronische enquête gestuurd naar de 86 bedrijven en instellingen die deelnemen aan het JSF-project, (de ondertekenaars van de MFO plus een paar overigen die orders krijgen) waarop 62 hebben gereageerd en met 17 is middels een “face-to-face” interview nader op de materie ingegaan. Dat is alles.

Daarna zijn de resultaten van de enquête vergeleken met de ‘JSF-thermometer’ van EZ en geëxtrapoleerd met behulp van een standaard input-outputtabel van het CBS.
Dit laatste is dan het hele “kwantitatief macro economisch onderzoek”.
De ‘JSF-thermometer’is de optelsom die EZ bijhoudt van alle orders die de JSF-bedrijven hebben ontvangen en denken te zullen ontvangen.
Een input-output tabel is een tabel zoals er een aantal door het CBS zijn opgesteld die de macro-economische verbanden weergeven tussen verschillende sectoren van economie en bedrijfsleven. Het zijn standaard macro-economische schattingen met een beperkte nauwkeurigheid en beperkte houdbaarheidsdatum. De vraag was: als de vliegtuigindustrie in Nederland X meer orders krijgt, hoeveel omzet levert dit dan op voor de rest van het bedrijfsleven, en de tabel heeft als antwoord gegeven: 0,35 X.
Het micro-economisch onderzoek van PWC is dus een enquête onder dezelfde bedrijven die de JSF-thermometer vullen, waarin dezelfde vraag gesteld wordt: “…. wat denken jullie eraan te gaan verdienen aan de JSF in de toekomst?”.
Het macro-economisch onderzoek van PWC is het vermenigvuldigen van de thermometer van EZ met een bestaande tabel van het CBS.

3 Aanpak van het onderzoek en methodologie.

3.1 Feitenonderzoek of opinieonderzoek

Allereerst zij opgemerkt dat in het rapport benadrukt wordt dat het hier gaat om een feitenonderzoek gaat. Maar het enige onderzoek dat plaats vindt is een enquete onder deelnemende bedrijven, over orders die ze al binnen hebben (US$ 700 miljoen) en nog denken te krijgen (US$ 7,3 miljard directe JSF gerelateerde orders tot 2052). In deze verhouding is het dus een opinieonderzoek, geen feitenonderzoek.
De JSF-thermometer van EZ houdt precies deze zelfde gegevens bij en het blijkt dat deze getallen aardig overeenkomen. Het enige wat de enquete van PWC dus heeft gemeten is dat de belanghebbende JSF- bedrijven in staat zijn de tweede keer (gemiddeld) hetzelfde getal te noemen als ze al aan EZ hadden opgegeven.

3.2 Als opinieonderzoek niet neutraal te noemen

Alle respondenten, alle deelnemende bedrijven in het JSF project, hebben belang bij een positieve voorstelling van zaken. Natuurlijk hopen zij vurig dat de overheid ja zegt tegen de volgende fase en zijn ze dus geneigd om toekomstige orders positief in te schatten bij de enquête. Daarnaast ontbreekt een rechtvaardiging of toelichting op het eigen optreden van PWC. De vraag dient gesteld te worden: Hoeveel van de 86 belanghebbende bedrijven en instellingen zijn cliënt van de accountant of de consultant PWC? Afgaande op hun marktaandeel in Nederland mogelijk wel 20 van de respondenten.
Eén van de twee professoren die het rapport ondertekenen is verbonden aan de Tilburgse
economische faculteit ((E. Brouwer). Hij heeft daar twee collega’s (M. de Vijver en B. Vos) die rapporten schrijven over de JSF in opdracht van NIFARP, de belangenorganisatie bij uitstek van de 86 belanghebbende bedrijven. Aan deze aspecten van belangenverstrengeling wordt geen woord gewijd in de verantwoording.

3.3 In het rapport wordt steeds gemeten met omzet.

De arbeidsplaatsen worden daaruit afgeleid met bestaande, historische cijfers van omzet per werknemer. Omzet zegt echter niet zoveel, toegevoegde waarde is veel belangrijker. Zo wordt er gemeld dat een bedrijf spin-off omzet verwacht in “dunwandige titaanbuizen”. Nu is titanium een zeer duur metaal, en helaas wordt het in Nederland niet gevonden. Omzet in titaniumbuizen kan dus betekenen: Inkoop (import) 16 miljoen, verkoop (export) 20 miljoen, toegevoegde waarde 4 miljoen, waarvan loonkosten 0,5 miljoen, (dus 2 tot 4 arbeidsjaren), overige kosten 1,5 miljoen, winst en belasting 2 miljoen. Het is aannemelijk dat bij de high-tech hardware waar we het bij de JSF over hebben, verhoudingsgewijs veel zeer dure inkoop plaats vindt en dus veel omzet met beperkte toegevoegde waarde.

3.4 Er is niet geprobeerd om objectief, met een macrovisie, naar de vraag te kijken.

- Hoeveel orders zijn er in het hele project eigenlijk te vergeven?
- Van welke orders is er een kans dat de Amerikanen , c.q. de hoofdaannemers ze zullen weggeven.
- Welk aandeel is voor Nederland haalbaar, gegeven de concurrentie van Engeland, Noorwegen, Australie, etc?
- Aangezien we alleen orders krijgen als we concurrerend zijn op prijs en kwaliteit, waarom
krijgen we die orders dan niet als we niet deelnemen?
- Hoeveel orders krijgen we van hele andere opdrachtgevers, omdat concurrenten in de andere JSF-landen druk bezig zijn met hun JSF-orders, terwijl wij toch concurrerend zijn op prijs en kwaliteit?
-Hoeveel orders laten we schieten, omdat we met de JSF-orders bezig zijn?
- Als Nederland besluit tot ‘kopen van de plank’, d.w.z. wachten tot het vliegtuig vliegt en dan rustig vergelijken en onderhandelen over de prijs (zoals u en ik een auto kopen) , wat is dan het effect van de compensatieorders die wij kunnen bedingen voor de Nederlandse industrie?

3.5 Er wordt gegoocheld met omzet en arbeidsplaatsen.

In het hoofdstuk Innovatie wordt een toename met 3500 arbeidsjaren als gevolg van Innovatie door de JSF-bedrijven voorspeld. Echter, “het berekende effect is de toekomstige verhoging van de toegevoegde waarde en omzet bij het constant houden van de hoeveelheid arbeid en kapitaal” (pag. 48). Hoezo meer arbeidsplaatsen bij gelijke inzet van arbeid?

4 De berekeningen.

4.1 De directe effecten: JSF –orders voor Nederlandse bedrijven.

De US$ 8 miljard aan orders volgens de enquete leveren volgens PWC 24.100 arbeidsjaren op. Eerlijk wordt er bij vermeld, dat 6500 hiervan door uitbesteding en via buitenlandse dochters naar het buitenland gaan. Rest dus 17.600.
De ‘macro-economische berekening’ van het aantal arbeidsjaren (US$ 8 miljard gedeeld door huidige omzet/werknemer) komt op 19.200.
Desondanks nemen PWC voor hun eindconclusie het gemiddelde van 24.100 en 19.200, ofwel 21.700 als direct effect. Dit zou dus moeten zijn 18.400, als we het hebben over Nederlandse arbeidsjaren. En dat over een looptijd tot na 2052, we spreken dan over gemiddeld minder dan 600 banen (arbeidsjaren gedeeld door looptijd).

4.2 De indirecte effecten: toeleveranciers van de JSF-bedrijven.

Deze effecten zijn berekend met de al genoemde multiplier van het CBS: dus 0,35 maal
US$ 8 miljard is US$ 2,8 miljard. En dat is dus weer 12.800 arbeidsjaren.
Vergeten is hier dat de buitenlandse omzet (dat is 27% zoals we hierboven zagen) nauwelijks Nederlandse toeleverantie genereert, dus we moeten hier weer 3450 arbeidsjaren aftrekken.

4.3 Spin-off effect.

De JSF-bedrijven verwachten volgens de enquete dat ze extra orders zullen verwerven dankzij de technologie en de reputatie die ze aan de JSF te danken hebben. In totaal 2,7 miljard.
Van dit getal is slechts 36 % zeker, de rest is hoop en verwachting.
Gezien het gebrek aan objectiviteit van de enquete, het indirecte karakter van de voorsprong (‘reputatie’), de lange termijn waar men over praat, (2052!) is die 2,7 miljard dus boterzacht. Die orders worden natuurlijk ook deels ontfutseld aan Nederlandse concurrenten. Om twee redenen moet het getal dus naar beneden gecorrigeerd worden. Een schatting van US$ 2 miljard is al heel wat, ofwel 5650 arbeidsjaren minder dan geprojecteerd.

4.4 Spill-over en Innovatie.

Spill-over geeft bij PWC een verwaarloosbaar effect, maar bij innovatie vindt men toch 3.500 arbeidsjaren als gevolg van de investeringen van de geënquêteerde bedrijven.
Deze worden echter gevonden op basis van uitgaven van deze deelnemende bedrijven.
Maar het effect op de rest van de economie was al berekend met de multiplier van 0,35, en dat zijn juist de uitgaven van de primaire groep die de US$ 8 miljard orders krijgt. Deze innovatie-arbeidsjaren zijn dus een dubbeltelling.

4.5 Het juiste getal.

Indien men bovengenoemde directe correcties toepast, is het aantal te verwachte arbeidsjaren als gevolg van deelname door de Nederlandse staat aan het economische deel van de JSF dus niet 50.000, maar 15.900 minder, ofwel ongeveer 34.000.
Neemt men ook nog andere effecten in beschouwing, zoals er een paar genoemd zijn in paragraaf 3.4 hierboven, dan zal een redelijke inschatting nog lager uitkomen.

5 Verdringingseffect.

Het rapport schenkt enige aandacht aan het effect dat orders voor de luchtvaartindustrie als gevolg zouden kunnen hebben dat werknemers van elders worden weggehaald zodat er per saldo helemaal geen arbeidsplaatsen worden gecreëerd. Erkend wordt dat dit exact de situatie van dit ogenblik is. Bij het binnenhalen van de grote bekabelingsorder voor Fokker-Elmo in Hoogerheide plaatst topman Jan Lagasse deze kanttekening (Interactie, nummer 3-2008; blad Brabants Zeeuwse Werkgeversvereniging) deze kanttekening: “Met het binnenhalen van de opdracht voor de JSF moet Fokker Elmo de komende jaren extra personeel op de toch al krappe arbeidsmarkt weten te vinden.” En “Wij hebben zelfs enkele tientallen vacatures openstaan die we niet vervuld krijgen. Met name engineers zijn moeilijk te krijgen. De arbeidsmarkt kan echter een beperking zijn, in het ergste geval moeten wij ons bedrijf in het buitenland laten groeien”. Aldus deze Fokker Elmo topman, sprekender kan het niet.
Het CPB heeft dit verdringingseffect in 2001 al in een studie voorzien. (CPB, 2001). Het is nauwelijks te verwachten dat deze situatie snel verandert, want dat is afhankelijk van bevolkingsopbouw, scholing en een cultuur-bepaalde voorkeur voor technische beroepen. PWC neemt aan er in de toekomst toch niet alleen maar van verdringing sprake zal zijn, maar er wordt kwantitatief geen enkele consequentie verbonden aan het feit dat om te beginnen een aanzienlijk aantal jaren van het project geen enkele verbetering van de werkgelegenheid bereikt wordt. De 34.000 van hiervoor moeten dus alleen al op basis hiervan nog met vele duizenden worden teruggebracht.

6 Kritiekloze aanname marktomvang

In een rapport van dit kaliber zou verwacht mogen worden dat uitgebreid ingegaan wordt op een van de belangrijkste basisparameters in alle berekeningen van omzet en werkgelegenheid. Deze basisparameter is: hoeveel JSF’s zullen er geproduceerd gaan worden? Op bladzijde 2 staat simpelweg vermeld “Als uitgangspunt is een totale productie van 4.500 JSF toestellen … gehanteerd.” Wat zijn de gevolgen voor de berekeningen als er 2.500, 3.000 of 3.500 toestellen worden geproduceerd? Wat zijn de gevolgen als er niet 85, maar (politiek niet ondenkbaar) 60 of 48 JSF toestellen worden gekocht voor de Koninklijke Luchtmacht? Deze vragen worden in het rapport niet gesteld.
Hoe reëel de vraag is naar de mogelijk marktomvang is eerder in detail aangetoond op JSFNIEUWS in een artikel van 30 juni 2008 “Markt voor JSF: Prognose 2001 en realiteit 2008” Op basis van dit artikel is het realistisch om voor alle omzetbedragen, arbeidsjaren en arbeidsplaatsen een factor 0,6 (of zelfs lager) te hanteren.

7 Oordeel over het PWC rapport.

Dit rapport is niet wat het beweert te zijn, een weergave van een objectief en onafhankelijk economisch onderzoek. Het feitelijk onderzoek is niet meer dan een opiniepeiling onder eén groep belanghebbenden, de industrie zoals verenigd in de lobbygroep NIFARP.
Daarbij is het methodologisch zwak; een goede en wetenschappelijke verantwoorde economische onderbouwing is ver te zoeken. Inschattingen en verwaarlozingen worden zonder enige onderbouwing gedaan en vallen steeds in het voordeel van het JSF-project uit. Kritiekloos wordt uitgegaan van de aanname van een aantal van 4.500 te produceren toestellen, zonder scenario’s door te rekenen. Opmerkelijk is tevens dat in een rapport gemaakt in opdracht van de Nederlandse overheid over een Nederlandse economisch onderwerp in US$ wordt gerekend en niet in Euro.
Elkaar tegensprekende passages en de vele taalfouten versterken de indruk van broddelwerk.
De resultaten worden verbaal opgeblazen om een zo indrukwekkend mogelijk verhaal te maken. Interessante andere invalshoeken zijn niet gezocht of vermeden.
Lezers die zich beperken tot de managementsamenvatting denken dat de onderbouwing in de rest van de 80 bladzijden zal zitten. Die is er niet, de rest is herhaling.

8 Banen scheppen, welke en hoe?

Zelfs als de conclusie uit het rapport onverkort juist is, namelijk dat economische deelname aan de JSF 50.000 arbeidsjaren voor de Nederlandse economie oplevert, dan is het goed om dit getal in perspectief te zien. Het gaat om de periode tot het jaar 2052.
Verspreid over 45 jaar vanaf nu gaat het dus over gemiddeld slechts 1.100 arbeidplaatsen.
De technici om die plaatsen te vullen zijn er voorlopig niet en moeten van andere bedrijven weggehaald worden.
De nationale vacature bank heeft momenteel 10.600 vacatures voor mensen met LBO of MBO op het internet staan.. “We komen in 2010 zo’n 70.000 technici tekort, zegt Adri Pijnenburg van het VMBO Platform Metaal & Metalektro en de Stichting Consortium Beroepsonderwijs”, “Bedrijven zijn wanhopig, aldus Willie Berentsen van FME” (citaten uit de NRC, 12-07-2008).
De vraag kan gesteld worden of het scheppen van banen met overheidsgeld, als de overheid daar al een rol in moet spelen, in andere sectoren niet effectiever kan plaats vinden.

Rapport EZ Nederlandse deelname JSF project d.d. 7 juli 2008, download hele rapport.

Nog geen reacties op dit bericht. Vragen of opmerkingen zijn welkom!

Volgende »