JSF Nieuws.nl

Williamsburg, VA (USA) – De rekenmeesters rond het JSF programma draaien overuren na de besprekingen vorig weekend in het Pentagon om vast te stellen hoe het verder moet de komende jaren. Het JSF Program Office en Lockheed Martin werken intensief om antwoord te geven op gestelde vragen omtrent risico’s, vertragingen en kosten om aan te tonen dat de bevindingen van het Joint Estimate Team II te pessimistisch zijn. Ook blijkt nu dat in januari 2009 al een Pentagon rapport heeft gecirculeerd waarin gewaarschuwd wordt voor een dreigende vertraging van de IOT&E fase.

Na een maand intensief overleg om de problemen in het JSF Programma het hoofd te bieden, zoals gesignaleerd door het gezamenlijke team auditors van de Amerikaanse strijdkrachtonderdelen, komt er meer en meer naar buiten over de mogelijke opties.
Een optie is, zo heeft Pentagon materieel inkoop chef Ashton Carter aangegeven, enkele F-35’s van de lopende productielijn te gebruiken om het tempo van het testen op te voeren om hoe dan ook de ontstane achterstand in te lopen. In een volgende serie worden dan extra F-35’s gekocht om dit weer te compenseren. Dit toont aan dat er sprake is van zodanige achterstand dat actie geboden is. Wel wil Ashton Carter weten of dit toereikend is. Een eerdere verlenging van de ontwikkeltijd met een jaar (besloten in april 2008) en een verhoging van het budget om het testen te intensiveren (2009) heeft namelijk weinig uitgehaald.
Er zijn nog geen eindbeslissingen genomen over hoe de eindconclusies van het team auditors, het Joint Estimate Team II (JET II), worden tegemoet getreden. Dit moet de komende maand gebeuren ter voorbereiding van de begroting van Fiscaal Jaar 2011 (die in februari 2010 publiek wordt. Op korte termijn (2010/2011) is volgens bronnen US$ 230 miljoen nodig om dreigende kastekorten in de ontwikkelingsfase op te vangen. Het JET-II voorspelt zeker totaal US$ 16 miljard extra ontwikkelkosten, serieuze problemen bij met name de ontwikkeling van de software en mogelijk twee jaar extra vertraging. Carter wil hoe dan ook dat deze nieuwe begroting realistische kostenvooruitzichten biedt.

Eis Pentagon: Lockheed Martin moet meebetalen

Vorig weekend is met de Lockheed Martin top uitgebreid discussie geweest over hoe nu een realistisch plan neergelegd kan worden en hoe er daadwerkelijk “commitment” kan zijn voor dat plan. Ashton Carter noemde de gesprekken constructief, maar hij heeft Lockheed Martin duidelijk gemaakt dat “betaalbaarheid is de Nummer 1 eis van Minister van Defensie Gates als het gaat om de JSF”. Ook heeft Carter aan Lockheed gevraagd hoe de door hen geclaimde toegenomen productiviteit op de productielijn in Fort Worth zich zal vertalen in een lagere prijs
Lockheed Martin heeft meegekregen dat van hen verwacht wordt dat ze mee zullen betalen voor alle aanvullende kosten die de vertraging met zich meebrengt. Carter hierover tegen de pers: “We don’t to be in a situation where the government bears the cost of schedule slips in a program all by itself,” Carter said. “It’s reasonable that risk in a program be shared equitably.”

Meer testtoestellen slechts beperkte optie

Volgens Carter “<...> one can conduct the necessary string of tests in a more compressed time, we have a certain number of aircraft that we have allocated to the flight test program, and then there is a certain amount of testing that needs to get done. So, it’s how much testing can each aircraft do times the number of aircraft, and that determines the duration of the flight test program.” Ingewijden geven aan dat alleen intensivering van het vliegen, tegelijkertijd door meer toestellen, niet de oplossing kan geven. De testresultaten moeten geanalyseerd worden, verwerkt worden en leiden tot aanpassingen in bijvoorbeeld software. De tijd hiervoor benodigd blokkeert vaak bepaalde nieuwe testsessies. Ook lost het kopen van puur “hardware” de problemen in de vertraagde software ontwikkeling niet op. Deze ingewijden wijzen erop dat er in de loop van 2008, en later 2009 telkens sprake was van vele “mijlpalen”. Deze zijn nog steeds niet gehaald met toestellen die “net niet gereed” in Fort Worth staan. Dit probleem is niet op te lossen met extra aanschaffingen. Carter lijkt zich dit bewust te zijn, tegen de pers zei hij hierover: “Simply throwing money at the program without implementing new management tools is not responsible management.” Dit geeft aan dat hij vindt dat er sprake is van falend management. Toch is Carter niet alleen negatief over de F-35, zeker niet. Hij vindt: “<...> a lot of good things going on with this program. But we need to know where we’re headed, and we need to be disciplined.”

In januari 2009 al bekend: “vertraging dreigt voor IOT&E fase”

Er zijn steeds meer indicaties dat de startdatum voor de IOT&E in gevaar komt, nu gepland voor 2013/2014, en waar Nederland aan mee wil doen met twee eigen toestellen. Uitstel is vrijwel zeker noodzakelijk.
Al afgelopen januari 2009 (nog voor de Nederlandse beslissing een IOT&E toestel te kopen), heeft er naar nu blijkt een rapport gecirculeerd in het Pentagon dat vaststelt dat er meer tijd nodig is voor de DT&E fase (de voorafgaande fase), letterlijk staat in het rapport: “<...>more time may be necessary . . . due to the growing likelihood that insufficient flight sciences and missions system flight testing are planned.” Dit rapport stelt verder: “Early, sufficient, and robust resourcing is critical for a successful SDD that leads to success in IOT&E (Initial Operational Test and Evaluation), the 12-month extension of SDD is a minimum schedule addition for the completion of Block 3 (volledig missie capabel, redactie) aircraft. As the ability to avoid future extensions depends on the pace and success of verification and evaluation, it is essential that SDD flight test aircraft are delivered on time and quickly integrated into high-paced testing. It also recommended that all ground and flight test venues become adequately staffed, accredited and resourced beginning in FY-09, and that production of OT&E and early training assets are stabilized for all three variants.”
Deze informatie was ook bekend in het JSF Program Office (en kon dus via de KLu contactpersonen ook binnen ons Ministerie van Defensie PV F16 bekend zijn), maar is verzwegen voorafgaand aan de discussie voorafgaand aan de bestelling van ons eerste “testvliegtuig”. Het naar buiten brengen van deze informatie zou op dat moment niet erg welkom zijn geweest. En deze informatie is gebaseerd op de situatie uit september 2008. De testsituatie loopt nu nog aanzienlijk verder achter dan vorig jaar. Uitstel van de IOT&E fase lijkt volstrekt onontkoombaar.

JSFNIEUWS091128-GK/nb

Den Haag - In het overheidsbeleid sinds 2001 is een van de belangrijkste basisparameters in alle berekeningen voor omzet en werkgelegenheid: hoeveel JSF’s zullen er geproduceerd gaan worden? Ooit was sprake van 4.500 tot 6.000 JSF’s. En de omzetwaarde voor de Nederlandse industrie €10 miljard. Uitputtende marktanalyse van de wereldmarkt voor gevechtsvliegtuigen uit september 2009 geeft aan dat dit veel te optimistisch is. Bovendien worden de kansen voor de Nederlandse industrie te hoog ingeschat.

Recente rapporten (Algemene Rekenkamer, PriceWaterhouseCoopers,Jaarrapport Vervanging F-16) nemen nog steeds aan: “Als uitgangspunt is een totale productie van 4.500 JSF toestellen … gehanteerd.”
Met de bekendmaking - gisteren - van het afdrachtpercentage voor de Nederlandse industrie over de gemaakte JSF omzet is de marktverwachting en mogelijke omzet een actueel discussiepunt. In juli 2008 publiceerden we een artikel van Johan Boeder uit Kesteren, waarin hij claimde dat de berekeningen zouden falen, omdat er hooguit 2.500 tot 3.000 toestellen zullen worden geproduceerd. In april 2009 heeft hij in de Hoorzitting in de Tweede Kamer zijn beweringen over dit lagere aantal herhaald. Het Ministerie van Defensie heeft daarna laten weten het pertinent oneens te zijn en vast te houden aan de voorspellingen van het JSF Program Office en Lockheed Martin. Maar deze marktverwachtingen en de gegevens waarop deze zijn gestoeld zijn “commercieel vertrouwelijk”.”

Nieuwe marktanalyse september 2009

In september 2009 heeft Johan Boeder een nieuwe, zeer uitgebreide “Marktanalyse JSF” laten verschijnen (136 bladzijden, Engels) waarin luchtmacht voor luchtmacht de vervangingsbehoefte voor de komende decennia is bekeken en de beschikbare budgetten.
Internationaal zijn er diverse artikelen verschenen over dit rapport in o.a. Airforce Times, Navy Times, CEO World 20 oktober en vervolgartikel in CEO World van 21 oktober, Defense Aerospace, Aviation Week, BuzzNet.
In een commentaar op dit rapport heeft Lockheed Martin aangegeven het niet eens te zijn met de bevindingen. Lockheed Martin zegsman Geisel, tegenover Defense News: “If F-35 numbers change, it is more likely that they will increase. That’s because hundreds of current fighters are approaching retirement age, and nations beyond the nine countries that are F-35 partners are expressing interest in buying the aircraft“. Ook het Nederlandse ministerie van defensie is het pertinent oneens met de conclusies van Johan Boeder.
Diverse Amerikaanse analisten hebben het rapport echter wel instemmend geciteerd.
Eerder hebben we geen aandacht aan dit rapport besteed, maar in verband met het laatste business case nieuws is dit een goede gelegenheid het alsnog onder de aandacht te brengen van het Nederlandse lezerspubliek.
Lees en download dit rapport: JSF Market Analysis. How many JSF will be produced; september 2009

Gevolgen enorm
Het rapport over de JSF van PriceWaterhouseCoopers (juli 2008) berekende directe economische effecten van naar verwachting circa $ 8,1 miljard omzet. Is de parameter van 4.500 foutief, en het worden maar 2.700 toestellen (60%) dan wordt de omzet maar 60% van die 8 miljard.

Een andere factor is de dollarkoers. In 2002 bij de start was de koers van 1 US$ = € 1,06. Nu is de koers van 1 US$ = € 0,66. Dus in euro’s is 8 miljard dollaromzet afgenomen van € 8,5 miljard naar € 5,33 miljard.

Voor JSF geldt nooit een garantie. Slechts van ongeveer een derde kunnen we behoorlijk zeker zijn, daarvoor is Nederland “voorkeursleverancier”, voor een derde dingt Nederland mee naar “tweede bron” contracten, voor de rest zijn er voor Nederland : “uitdagende kansen om mee te dingen naar contracten”.

Gaan we alle factoren combineren:
- 60% van de omzet
- Waarvan 33% voorkeursbehandeling (eerste keuze); en de rest ongewis.
- Een dollar die nog 66% waard is van wat deze in 2002 waard was.

Conclusie

Als de marktanalyse juist is, dan bestaat het risico dat van de beloofde € 8,5 miljard met moeite € 2,2 tot € 3,4 miljard gerealiseerd kunnen worden. Feit is bovendien dat potentieel geïnteresseerde landen zoals Japan, Zuidkorea, Israël eisen bovendien “compensatie” orders en een aandeel in de productie, zonder dat ze hebben meebetaald in de ontwikkelingskosten van de JSF. Met een afdrachtpercentage van 4,49% zal het een hele klus voor Economische Zaken om de JSF business case nog sluitend te krijgen. In dat geval dreigt de belastingsbetaler er voor op te draaien, en alleen de industrie (goeddeels in buitenlandse handen) profiteert.

Bron/download:
Rapport Marktanalyse JSF 2002-2009; september 2009; Johan Boeder (PDF)

JSFNIEUWS091128-JG/jg

Den Haag - In het deze week verschenen boek van oud-PvdA-voorzitter Ruud Koole gaat één hoofdstuk over de besluitvorming van het kabinet Kok over de JSF. Het paarse kabinet besloot in 2002 deel te nemen in de ontwikkeling van het dure gevechtsvliegtuig, terwijl de toenmalige PvdA-fractie daartegen was. Ruud Koole spreekt over de spanningen hierover binnen zijn partij. Op zaterdag 28 november 2009 om 12.15 uur wordt in een radio uitzending hier aandacht aan besteed.

Een terugblik op deze periode is te vinden in het door ons eerder gepubliceerde “Rapport Historie JSF keuze 2001-2002 (economische kant); september 2008 (PDF)”

JSFNIEUWS091128-JG/jg

Den Haag - In verband met de definitieve vaststelling op vrijdag 27 november 2009 van het afdrachtpercentage in de Business Case geven we een toelichting op het rekenmodel uit het kerndocument Mede Financierings Overeenkomst (MFO) Nederlandse Staat en Industrie inzake ontwikkeling van de JSF uit juni 2002.

Centraal in het JSF Business Case rekenmodel staat de berekening van het Tekort in de Business Case. Dit Tekort is als volgt gedefinieerd: Tekort = Overheidsbijdrage minus afdrachten minus ontwikkelingskostenvoordeel minus royaltyvoordeel minus organisatiekostenvoordeel.

Overheidsbijdrage
Dit is de US$ 800 miljoen die Nederland betaalt aan de USA voor het mogen deelnemen in de ontwikkelingsfase. Dit moet volgens de MFO omgerekend worden naar de Euro tegen een gewogen koers. Per 31 december 2007 rekende het Ministerie van Defensie op een totaal bijdrage omgerekend in Euro’s van € 788,5 miljoen.

Afdrachten
Dit is het bedrag dat de industrie tot 1 juli 2008, na verrekening van valutarisico en rente al betaald heeft of op dat moment verschuldigd is te betalen, rekening houdend met rente en inflatie. In de

Ontwikkelingskostenvoordeel
De formule voor het ontwikkelingskosten voordeel in de MFO is E x F x G

Parameter E = aantal aan te schaffen toestellen
Dit is het door de Koninklijke Luchtmacht aan te schaffen aantal toestellen, gesteld op 85 stuks. In 2002 was er rekening mee gehouden, dat dit aantal zou kunnen veranderen om politieke of budgettaire redenen, daarom was dit als een variabele in de formule opgenomen. Omdat formeel geen besluit is genomen over een ander aantal ligt deze parameter voor de herberekening van 1 juli 2008 dus vast op 85 stuks.

Parameter F = te verwachten kosten in euro van de op 1 juli 2008 door het JSF Program Office vastgestelde of geraamde totale gemaakte kosten in US$ (omgerekend tegen de koers van 1 juli 2008), gedeeld door het op 1 juli 2008 op basis van de prognose van het Program Office geraamde totaal aantal te produceren JSF toestellen.

Parameter G = een “kansfactor”, als volgt gedefinieerd: “tenzij de Staat of de Luchtvaartindustrie aantoont dat op 1 juli 2008 de inzichten van de Staat ten tijde van de inwerkingstreding van de Medefinancieringsovereenkomst, dat de kans dat Nederland door de USA zou worden vrijgesteld van betaling van F indien de staat JSF toestellen zou hebben aangeschaft zonder dat de Staat aan de SDD-fase had deelgenomen gelijk is aan 50%, behoren te zijn gewijzigd. In dat geval zal G gelijk zijn aan een ander met deze kans overeenkomend deel”. Er is niet alleen sprake van een zeer complexe bepaling, maar vraag één is “hoe kan een partij dit aantonen” in juridische zin?

Royaltyvoordeel
Tegenover de bijdrage van de Nederlandse overheid in de ontwikkeling van JSF zouden opbrengsten staan. Een van de opbrengsten is het royalty voordeel. In de Business Case is het Royaltyvoordeel de winstdeling bij verkoop aan niet-partnerlanden. Dit zijn landen die de JSF van de plank kopen. Ze doen niet mee aan de ontwikkeling en betalen boven op de normale kostprijs dus een bijdrage voor de ontwikkelingskosten. Deze bijdragen die andere landen gaan betalen aan de USA worden volgens een bepaalde verdeelsleutel weer uitgekeerd aan de partnerlanden die meebetalen aan de ontwikkeling van de JSF.

In de Medefinancierings Overeenkomst 2002 staat als definitie:
Royaltyvoordeel = H x I x J

Parameter H = Aantal geproduceerde en te produceren JSF toestellen welke zullen worden verkocht aan anderen (d.w.z. landen die “van de plank” kopen). Dit aantal wordt door de USA (JSF Program Office) sinds 2002 onveranderd geschat op minimaal 1500 stuks.

Parameter I = Totaal gemaakte en te maken kosten voor de ontwikkelingsfase (SDD fase) gedeeld door het op 1 juli 2008 op basis van de prognose van het JSF Program Office geraamde totaal aantal geproduceerde en te produceren toestellen. Hierin zijn dus twee factoren aanwezig, beide onzekere factoren.
Allereerst de factor “hoogte van de ontwikkelingskosten.” Onze regering noemde begin 2002 een bedrag van US$ 30,2 miljard, maar in oktober 2001 werden deze al geschat op US$ 34,4 miljard. De laatst bekende gegevens (Selected Acquisition Report van het Pentagon per 31 december 2007), gecombineerd met de gegevens uit het Rapport van de Amerikaanse Rekenkamer van maart 2009 en de laatste Pentagon Joint Estimate Team gegevens geven aan dat deze in ieder geval rond US$ 55 miljard zullen bedragen.
Tweede aanwezige factor is “aantal te produceren toestellen.” De schattingen van de JSF Program Office uit 2002 was 5123 stuks, namelijk 3002 voor de USA en de UK, 621 voor de andere partnerlanden (Australië, Canada, Denemarken, Italië, Nederland, Noorwegen en Turkije) en 1500 voor andere landen. De officiële schatting is nu nog steeds 4.500 tot 6.000 stuks. Het zal blijken dat dit productie aantal een volstrekt onhoudbaar getal is, hierop gaan we apart in.

Parameter J = een factor die de verhouding bepaalt tussen de investering van Nederland in de ontwikkelingsfase en de totale investering in de ontwikkelingsfase.
De investering van Nederland in US$ is 800 miljoen, een vaste waarde.
De totale investering in de ontwikkelingsfase werd destijds door onze regering (ten onrechte) geschat op US$ 30,2 miljard. Dit leverde een factor op van 0,0265 ofwel 2,65%. Het moet duidelijk zijn, dat bij stijgende ontwikkelingskosten, deze factor verandert in ongunstige zin
Bij US$ 55 miljard ontwikkelingskosten is de factor 1,45%, bijna de helft.

Een herberekening leert dat de belastingbetaler opdraait voor een stuk onvervalste industriepolitiek die doet denken aan de jaren zeventig en tachtig van de vorige eeuw, toen met overheidsgeld werven in stand werden gehouden, zoals Rijn-Schelde-Verolme.

JSFNIEUWS091128-MK/jg

Den Haag – De arbitrage commissie heeft een oordeel gegeven over het afdrachtpercentage inzake de JSF Business Case. Ze stellen dat het tekort in de ontwikkelingsfase uitkomt op € 157 miljoen en dat daarom een afdrachtpercentage van 4,49% nodig is. In juli 2008 kwamen ambtenaren, op basis van hetzelfde rekenmodel nog tot ruim 10,3%. Wat er inmiddels is veranderd is nog onduidelijk. Omdat binnenkort mogelijk een discussie ontstaat over de uitkomst van de arbitrage, herpubliceren we in iets aangepaste vorm de artikelen uit 2008 over de Business Case, aangepast aan de actuele ontwikkelingen van het laatste jaar.

Business Case, wat is dat?

Om mee te mogen doen aan de ontwikkeling van de JSF kwam Nederland in 2002 met de USA overeen US$ 800 miljoen te zullen meebetalen aan de ontwikkeling. De verwachting was toen dat daar grote orders voor de industrie tegenover zouden staan. De ondernemers in de industrie vonden de onzekere factoren in het project zo groot, dat ze aan de Staat vroegen het ondernemersrisico te willen lopen en deze US$ 800 miljoen voor te schieten. Zouden dan inderdaad de resultaten erg goed zijn, dan zouden ze gaan terugbetalen. Dit terugbetalen zou plaats vinden in de vorm van een afdrachtpercentage over de gehaalde omzet. Afgesproken werd dit te uit te spreiden over een periode van vijftig jaar ofwel een halve eeuw. Voor de periode tot 1 juli 2008 werd dit percentage vastgesteld op 3,5%. Voor de periode van 1 juli 2008 tot 31 december 2052 zou in 2008 het percentage vastgesteld worden. Immers, zo was de redenatie, dan was er meer duidelijkheid over de ontwikkelingskosten van de JSF, over de aantallen die besteld zouden zijn en over de marktverwachtingen. Er werd niet op gerekend dat in 2008 er nog grote onzekerheid zou zijn over de werkelijke ontwikkelingskosten, en dat bestellingen met jaren zouden worden uitgesteld. Dat maakt het rekenwerk anno 2008 er niet makkelijker op.

Achtergrond informatie Business Case

Wilt u zich een goed beeld vormen van de Business Case en argumenten voor en tegen die indertijd een rol speelden, dan kan deze informatie u behulpzaam zijn:
Kerndocument is het document Mede Financierings Overeenkomst (MFO) Nederlandse Staat en Industrie inzake ontwikkeling van de JSF uit juni 2002.
In de voorafgaande politieke discussie speelde een het rapport “Participeren in de JSF ontwikkeling” van het Centraal Planbureau (CPB) uit oktober 2001 een grote rol. Het is een belangwekkende basisstudie, inclusief een globale kosten-baten analyse inzake de Business Case en deelname in de ontwikkeling van de JSF, geschreven door Martin Koning en Bart Minne. Op 11 maart 2002 werd dit rapport nog aangevuld ten behoeve van het toen actuele debat in de Kamer. De conclusie van het gezaghebbende CPB was: “Alles overziende lijken de voordelen en kansen van participatie voor de Nederlandse industrie onvoldoende groot om de kosten en risico’s voor de overheid goed te maken. Vanuit economisch oogpunt beschouwd, biedt kopen van de plank meer voordelen dan deelneming in de ontwikkeling van de JSF”. De CPB noemt het effect op werkgelegenheid nihil en waarschuwt voor een verdringingseffect in een markt waar al een tekort is aan hoog opgeleide technici. Hierdoor kan juist een economisch nadeel optreden voor andere sectoren. Negatief oordeelt het CPB over de aspecten “Ontwikkelingsrisico”, “Keuze vrijheid”, “Politiek risico” en “Kostenvoordeel”. Daartegenover staan nauwelijks relevante positieve punten. De reden waarom het CPB advies niet is opgevolgd is tot op heden nooit werkelijk opgehelderd.

Een overzicht van de hele politieke discussie uit het voorjaar 2002 kunt u terugvinden in ons historisch overzicht 1996-2002.

Met name de artikelen in de NRC door Steven Derix en Joost Oranje van 5 juni 2002
(JSF Bussiness Case: Grootste risico voor Staat); van 3 april 2002 (Vaste parameters JSF toch niet zo vast) en 27 februari 2002 (Ambtenaren: “Onderbouwing JSF deal zwak”) geven een goed inzicht in een aantal argumenten voor en tegen uit de toenmalige discussie.

Het rekenmodel

Voor de vaststelling van de hoogte van het afdrachtpercentage voor de periode van 1 juli 2008 tot en met 31 december 2052 is in de Medefinancieringsovereenkomst (MFO) uit 2002 een rekenmodel gemaakt. VVD minister Zalm zei over dit rekenmodel op 2 april 2002 tegen NRC verslaggever Joost Oranje: “Ik vind ‘m fraai, maar dat is een kwestie van smaak”.
Centraal in dit model staat de berekening van het Tekort in de Business Case. Dit Tekort is als volgt gedefinieerd: Tekort = Overheidsbijdrage minus afdrachten minus ontwikkelingskostenvoordeel minus royaltyvoordeel minus organisatiekostenvoordeel.

Contractueel vastgelegd uitgangspunt is dat dit gehele Tekort door de industrie wordt terugbetaald aan de overheid en dat het op deze wijze voor de belastingbetaler kostenneutraal is. Hoe wordt dit tekort betaald? Door de industrie over gehaalde omzet tussen 2002 en 2008 en over te verwachten omzet tussen 2008 en 2052 een percentage af te laten dragen. Dit tekort werd in 2002 geschat op €233 miljoen. Bij een geschatte omzet (in 2001) van € 8 miljard was in 2002 de schatting dat dit een afdrachtpercentage van nog geen 3% zou gaan betekenen. Op 1 juli 2008 werd vastgesteld dat dit 10,3% zou zijn, met name door verandering van de dollarkoers. Sindsdien zijn marktomstandigheden, dollarkoersverwachting, omzetverwachting niet in essentie veranderd. Maar niettemin is een nieuwe afdracht vastgesteld die ruim de helft lager is.

JSFNIEUWS091128-MK/jg

Williamtown (AUS) –. Na jarenlange vertraging gaat Japan in december van start met een volledig biedingsproces in het zogeheten F-X vervangingsproject om de opvolging van de F-4 Phantom in te vullen. Kandidaten zijn Eurofighter Typhoon; Boeing F-15SE Silent Eagle en Lockheed Martin F-35 Lightning II. Het Japanse Ministerie van Defensie ziet dus eindelijk af van de F-22 als kandidaat in het F-X selectieproces.

Het biedingsproces is een voorbereiding voor de begroting van 2011. Het gaat om 40 nieuwe toestellen. Het is niet uitgesloten dat de uiteindelijke beslissing tot 2012 zal worden uitgesteld, met name omdat een van de eisen is dat van elk toestel prestaties en prijs voldoende vast moet staan. Het Japanse Ministerie van Defensie heeft aangegeven dat dit voor de F-35 mogelijk pas in 2012 geldt. Er wordt van uitgegaan dat de kansen voor de Eurofighter Typhoon en Boeing Silent Eagle aanzienlijk minder zullen zijn dan van de F-35. Er wordt op dit moment gewerkt aan nieuwe defensieplannen die het belang van een 5e generatie, stealth toestel en een goede luchtverdediging van Japan zullen benadrukken. Deze worden naar verwachting in december 2010 vastgesteld.

Behoefte F-X

Al sinds lange tijd is ere en Japanese behoefte voor het zogeheten F-X programma van circa 100 toestellen om de oude F-4EJ Phantoms te vervangen. Deze behoefte lijkt nu meer dan gehalveerd te worden tot slechts 40 toestellen. Sinds 2004 houdt de Japanese Defense Agency zich middles geregelde briefings op de hoogte van het F-35 program.ma
Lang werd vastgehouden aan een voorkeur voor de F-22 Raptor. Deze voorkeur is door de productie beëindiging van de F-22 Raptor nu van de baan.
Lockheed Martin doet al lang moeite om de F-35 te promoten in Japan. Op de F-35 Joint Strike Fighter Support Equipment Conference in 2007 liet Dale Hensley van Lockheed Martin in een presentatie zien date en Letter of Acceptance in 2009 zou worden getekend en dat de eerste toestellen voor evaluatie in de zomer van 2012 zouden worden geleverd.
Nog in 2008 zei Lockheed topman Standridge: “The Japanese are now deciding on an RFP and sitting back and watching the F-35 program to gain confidence in the plane, it must be considered by the Japanese, it’s just a matter of when.”
Duidelijk is dat deze schatting te optimistisch was en een contract eerder dan 2012 er zeker niet in zit, er kan nu worden uitgegaan van een eerste levering in 2015-2017.
Struikelblok is tevens dat Japan een hoge mate van medeproductie eist van de F-35 (net als Zuidkorea en Israël) en de vraag is dus wat een order oplevert aan werk voor JSF partnerlanden die betrokken waren bij de ontwikkeling. Bovendien wil Japan op termijn vanuit de zich snel ontwikkelende Japanse luchtvaartindustrie een eigen stealth toestel bouwen, en is hier concreet mee bezig met hulp van Europese bedrijven, het zogeheten ATD-X ontwerp.

Bron:
Persmededeling Japanse Ministerie van Defensie; 19-nov-2009

JSFNIEUWS091125-SA/jg

Williamstown (Aus) -Australië heeft vandaag bekendgemaakt date een eerste batch van 14 Joint Strike Fighters gekocht zal worden voor een totaalbedrag van A$ 3,2 miljard (bijna € 2 miljard).

De Australische Minister van Defensie John Faulkner maakte vandaag bekend dat de Australische regering de aankoop heeft goedgekeurd van een eerste batch van 14 Joint Strike Fighters F-35A, dezelfde luchtmachtversie die Nederland wil gaan kopen. Het gaat om een totaal bedrag A$ 3,2 miljard (bijna € 2 miljard), omgerekend $A 228 miljoen (ofwel € 142 miljoen) per toestel. van Het bedrag is inclusief infrastructuur aanpassingen en initiële opleiding en operationele testfase.

Al wekenlang werd de beslissing met spanning tegemoet gezien in de Australische media. De regering heeft voor de opvolging van de oude F/A-18 Hornet maar één kandidaat daadwerkelijk bekeken, er waren geen alternatieven. De regering heeft aangegeven dat in de context van de Air Combat Capability Review en de het Defence White Paper 2009 overleg de JSF het meest passende toestel is en de regering is ervan overtuigd dat de combinatie van stealth eigenschappen en datafusie mogelijkheden van de JSF, wanneer deze ingepast worden in een totaal Australian Defence Force netwerk Australië de beste strategische capaciteiten zal bieden tot 2030.

In 2012 beslissing over vervolgorder

Oorspronkelijk was het de bedoeling dat een beslissing genomen zou worden over 100 JSF’s met een totaal budget van circa A$ 16 miljard (A$ 160 miljoen ofwel € 100 miljoen per stuk gemiddeld). Doordat vanwege de vertragingen een squadron van 24 Super Hornets is aangekocht, die momenteel worden afgeleverd, is het streven nu totaal circa 72 JSF’s te kopen en pas rond 2020 te bekijken of dit er meer worden. De eerste order is echter vastgesteld op 14 toestellen en pas in 2012 wordt een beslissing genomen over een vervolgorder.
Minister Faulkner hierover: “In 2012, zal Defensie veel duidelijker kostenschattingen hebben voor de resterende toestellen en de noodzakelijke support kosten en de mogelijkheden om mee te doen in een eerste meerjarenorder die circa 1.000 toestellen moet omvatten voor de USA, Australië en andere partnerlanden. Dit zal ons in staat stellen tot een effectievere planning van de verdere JSF aankoop binnen de context van de het totale Defence Capability Plan”.

Eerste squadron in 2018/2019 operationeel

De eerste JSF toestellen voor Australië zullen in de USA blijven voor een initiële test en trainingsfase. Deze toestellen zullen in 2014 worden geleverd. Zover bekend heeft Australië niet het contract (MOU-IOT&E) ondertekend voor de IOT&E fase waar de USA, UK en Nederland aan meedoen in 2014. Het eerste Australische squadron zal worden gestationeerd op Willamstown en moet in 2018 operationeel worden. De levering van het totale aantal van 72 toestellen moet in 2021 voltooid worden. Een tevreden Chief of the Air Force, Air Marshal Mark Binskin zei na het bekendworden van de beslissing: “The JSF acquisition will allow Australia to maintain its regional air combat superiority. It will also enable Australia to effectively contribute to regional security and enhances opportunities for interoperability and commonality to support future coalition operations.”

Eerste grotere productie order: prijs nu bekend

De Australische order is de eerste daadwerkelijke productieorder voor een grotere serie JSF toestellen buiten de USA. Hierdoor ontstaat eindelijk meer duidelijkheid over de daadwerkelijke prijs van de JSF.
Zowel in 2008 als recent in september 2009 suggereerde Defensie Materieel chef Dr. Steve Gumley nog: ““…I would be surprised if the JSF cost us anymore than A$75 million … in 2008 dollars at an exchange rate of 0.92” In november 2006 werd nog gezegd (John Harvey): “… de JSF prijs zal op gemiddeld US$55 miljoen uitkomen . . in 2006 dollars . .”.
Deze prijzen, zoals verteld aan het parlement zijn “kale kostprijzen”. Met een daadwerkelijk contract in zicht blijkt de stuksprijs niet A$ 75 miljoen, maar het drievoudige (!) te bedragen voor de eerste order. Zelfs al wordt rekening gehouden met kosten voor de eerste IOT&E fase (hooguit $A 400 miljoen), dan nog is sprake van circa A$ 2,8 miljard voor 14 toestellen, ofwel A$ 200 miljoen (€ 123 miljoen) per stuk. Uitgaand van een Nederlands budget van € 6,2 miljard, inclusief BTW; wat neerkomt op € 5,2 miljard exclusief BTW is er in het huidige Nederlandse budget dus ruimte voor 42 toestellen in plaats van 85 zoals officieel het plangetal is. Gebaseerd op harde aankoopplannen, de dollarkoers van nu en met uitfiltering van alle commerciële verhalen en beloften van fabrikant Lockheed Martin.

Bron:
Persbericht Australische Ministerie van Defensie 25-nov-2009
The Australian 25-nov-2009

JSFNIEUWS091125-SA/jg

Den Haag – Goed nieuws over de JSF deze week uit Den Haag. Door de val van de dollar valt de prijs van de eerste F-35A voor onze Koninklijke Luchtmacht lager uit. En nadat begin november gemeld was dat er geen uitzicht was op een uitspraak in de voortslepende arbitragezaak rond de JSF Business Case, wordt ook op dit punt vooruitgang gemeld.

Prijsmeevaller eerste JSF

Deze week (19 november 2009) liet Staatssecretaris van Defensie De Vries de Tweede Kamer het volgende weten: “Met de brief van 17 april 2009 (Kamerstuk 26 488, nr. 171) is de Kamer geïnformeerd over de prijs van het eerste F-35 testtoestel: € 113,2 miljoen in prijspeil 2008, op basis van de plandollarkoers van € 0,83. Voor de aangegane verplichtingen voor het eerste F-35 testtoestel is een termijnvalutacontract afgesloten (koers € 0,71). Hierdoor komt de prijs van het eerste testtoestel uit op € 99,7 miljoen in prijspeil 2009, een daling met € 13,5 miljoen. Een deel van dit bedrag heeft betrekking op het begrotingsjaar 2010.”

Uitspraak Business Case

Eerder deze week kreeg de Tweede Kamer een brief van de Minister van Economische Zaken mevrouw Van der Hoeven met een ander positief bericht: “Naar aanleiding van de in het debat op 9 november jl. aan de staatssecretaris van Defensie gestelde vragen over de afronding van de arbitrage inzake de JSF Businesscase kan ik u het volgende mededelen. De arbiters zien af van de geplande nieuwe zitting, die eerder met de brief van 9 november jl. aan uw Kamer was gemeld, en hebben aangekondigd einduitspraak te zullen doen. Zij streven ernaar uiterlijk 4 december [2009] in deze vonnis te wijzen. Zoals toegezegd zal ik uw Kamer hiervan direct op de hoogte stellen.”

JSFNIEUWS091121-JG/jg

Fort Worth, TX (USA) – De lokale krant Star Telegram heeft met een beroep op de Amerikaanse Wet Openbaarheid Bestuur onthullende documenten verkregen over de productievoortgang van de Joint Strike Fighter. De documenten bevestigen andere Pentagon bronnen dat het project ver achter is op schema en aanzienlijk over budget.

Doorgaans schrijft Bob Cox van de plaatselijke Star Telegram positief gestemd over het Joint Strike Fighter Program. Veel van zijn lezers werken bij de grootste werkgever hier in Fort Worth, Lockheed Martin. Maar nu heeft Bob Cox met een beroep op de Freedom of Information Act rapporten in handen gekregen van de Defense Contract Management Agency van het Ministerie van Defensie en ziet hij zich genoodzaakt een sombere toon aan te slaan. Hij citeert de documenten die melden dat Lockheed en andere contractpartners ver achter zijn met toelevering van onderdelen, dat het testen verder achterop is geraakt ten opzichte van vorig jaar en dat Lockheed binnen een jaar door het ontwikkelingsbudget van de JSF heen kan zijn. Bob Cox heeft Lockheed’s F-35 Program Manager Dan Crowley om commentaar gevraagd en deze bevestigt in grote lijnen de juistheid van deze feiten: “The reports are largely accurate. But the worst of the delays have been surmounted and good progress is now being made.”

Opsomming van lopende problemen

Star Telegram meldt dat de laatste master planning, opgesteld in mei 2008, op tal van manieren niet kan worden nagekomen. Hij noemt onder andere, dat ten opzichte van dit schema, waarin al een extra jaar ontwikkelingsachterstand was geabsorbeerd er opnieuw grote achterstanden zijn:
- Productie van testvliegtuigen loopt 6 maanden achter
- slechts 7 van de 13 testvliegtuigen die in oktober klaar moesten zijn, zijn gereed
- slechts 4 hebben daadwerkelijk gevlogen
- er zijn aanzienlijke problemen bij de assemblage van de vleugel
- er zijn problemen bij de assemblage van andere grote onderdelen
- leveranciers leveren te laat toe, vanwege productieproblemen
- productieproblemen worden onder andere veroorzaakt door telkens andere tekeningen
- andere tekeningen nodig door herhaald “herontwerp” van onderdelen
- kostendoelen worden niet gehaald; in 2011 is het ontwikkelbudget op
- het testvliegen loopt ver achter bij de planning uit mei 2008
- de F-35B versie voerde met 2 toestellen slechts 37 vluchten uit in 18 maanden

Lockheed erkent problemen, maar ziet oplossing in 2011

Dan Crowley van Lockheed Martin bevestigt de problemen, maar stelt dat deze begin 2011 onder controle zijn. Niettemin staat het Amerikaanse Ministerie van Defensie voor een lastig probleem. Op dit moment wordt hard gewerkt aan de voorbereiding van het budget voor Fiscaal Jaar 2011, inclusief een nieuwe vijfjaren planning. Het weekend van 21 november is een bijeenkomst gepland om de laatste bevindingen te bespreken van het Pentagon onderzoeksteam dat het JSF programma doorlichtte en vaststelde dat 2 jaar extra ontwikkeltijd en circa US$ 16 miljard meer ontwikkelingsbudget nodig is. Deze door Star Telegram onthulde documenten van het Defense Contract Management Agency bevestigen deze negatieve getallen helaas. Dit compliceert de besluitvorming.

Overlap testen en productie ernstig probleem

Zaterdag koos het eerste daadwerkelijke F-35A (luchtmachtversie) prototype het luchtruim. In de hallen zijn al tientallen toestellen in diverse stadia van opbouw. Maar als tijdens het testen problemen worden ontdekt, en onderdelen “herontworpen” en “geherproduceerd” moeten worden, moet afbouw wachten of moeten reeds afgemonteerde toestellen veranderd worden. Een dure en tijdrovende kwestie, die naarmate er meer toestellen in aanbouw komen, nijpender wordt. Zoals Star Telegram schrijft: “Work is under way on the first 30 production planes. Any design changes made as a result of flight testing would have to be incorporated in the other planes after they are built, which would drive up costs.” De Director of Test and Evaluation van het Pentagon heeft afgelopen maand in een briefing al laten weten dat hij er door de bij de F-35 JSF in hoge mate parallel lopende ontwikkelings- en testfase en productiefase een “significant risico bestaat op het ontdekken van tekortkomingen nadat reeds honderden vliegtuigen zijn gekocht”. De briefing gaf tevens aan dat er “significante risico’s zijn vanwege het geplande productietempo in relatie voordat het testprogramma werkelijk resultaat heeft laten zien”. En dat er “significante risico’s zijn van wege de late levering van test toestellen.”. Dit is van invloed op het trainingsprogramma en op de tijdige start van de IOT&E fase, waarvoor Nederland dit voorjaar een eerste toestel kocht en begin 2010 een tweede toestel zal contracteren. Verdere vertraging van de aanvang van de IOT&E fase is niet onwaarschijnlijk, waardoor de Nederlandse toestellen voortijdig aangeschaft zijn.

Bron:-
Star Telegram; 15-nov-2009; Bob Cox; “F-35 is far behind schedule and over budget, reports show.”

JSFNIEUWS09116-KR/kr

UPDATED 16-nov-2009 19.30

Inverness (UK) – De Times meldde gisteren dat de Royal Air Force plannen voorbereidt voor een een enorme reductie. Onder andere 10.000 man personeel, 5 grote vliegbases en 80 Harrier en Tornado straaljagers zouden moeten worden afgestoten. Dit lijkt onvermijdelijk gevolgen te zullen hebben voor het aantal aan te schaffen JSF’s, hoewel dit vooralsnog telkens wordt ontkend door de Britse defensie.

De Times berichtte gisteren: “AIR FORCE chiefs are preparing to cut 10,000 staff — a quarter of their manpower — and close up to five large air stations.
The plans will reduce the RAF’s strength to 31,000 personnel over the next five years, little more than half the level during the recent Iraq conflict and seriously diminishing its capability of fighting another conventional war.”
En over de toestellen waarvoor de JSF de vervanger moet zijn: “It also intends to retire the majority of its Harrier and Tornado jets early, leaving it with about 80 fewer aircraft by 2025. The cuts are part of a package prepared for the 2010 annual spending round.”
Vervolgens over de potentieel toekomstige JSF vliegbases: “The RAF has 19 flying stations in the UK, but the reduction in aircraft means up to five are expected to be closed and sold over the next decade. The stations most at risk include RAF Cottesmore in Rutland and RAF Wittering in Cambridgeshire, both of which will close when the Harrier fleet is retired.
One of either RAF Marham in Norfolk or RAF Lossiemouth in Morayshire is under threat because of planned cuts to joint strike fighter numbers.”

Eerst 80 toestellen afstoten en later toch vervangen?

Toen eerder deze herfst, eind oktober, de Britse kranten The Times en Guardian met berichten kwamen, dat de Britse regering voornemens zou zijn het aantal te kopen F-35’s terug te willen brengen van 138 naar 50 en een een van de twee nieuwe vliegdekscheppen in de vaart te brengen zonder F-35’s, maar slechts als helicopter-carrier ter vervanging van de HMS Oceana, werd dit afgedaan als “geruchten uit de sensatiepers”. De Britse minister van defensie materieel Quentin Davis zei in het Britse parlement dat berichten dat op de carrier plannen zou worden bezuinigd “complete rubbish” waren. Maar hij zei niet daadwerkelijk dat alle voorgenomen JSF’s zouden worden gekocht. Dat vermeed hij.
Maar het nieuws dat de sterkte van de Royal Air Force met 80 toestellen wordt gereduceerd en dat overwogen wordt bases waar de JSF gestationeerd moet gaan worden te sluiten leidt opnieuw tot de gedachte dat de gedachte aan een reductie van het Britse JSF aantal wel eens geen “complete rubbish” zou kunnen zijn. Immers, het is niet waarschijnlijk dat er eerst 80 toestellen en bijbehorende squadrons worden afgestoten en deze later weer worden heropgericht ten behoeve van de F-35.

Bij sterkte van 300 toestellen ruimte voor 70 F-35’s

Oorspronkelijk zou het Verenigd Koninkrijk 150 F-35’s kopen, af te leveren tussen 2008 en 2020 (in 2002 was de planning dat er nu -in 2009- al 14 operationeel geleverd zouden zijn).
In 2006 werd dit aantal verlaagd naar 138 met levering tussen 2011 en 2024. In 2007 werd om budgettaire redenen (latere toestellen zijn goedkoper) de levering van circa 50 van de 138 toestellen verplaats naar 2025 tot 2029, ver na de politieke carriere van de huidige generatie politici. Er zijn volgens het doorgaans betrouwbare Air Force Monthly (maart 2009) slechts 66 serials gereserveerd.
In 2003 voorzag de Britse luchtmacht rond 2020 een operationele sterkte van circa 380 gevechtstoestellen. Indien een reductie plaatsvindt van 80 toestellen gaat de sterkte terug naar 300 toestellen. 230 hiervan zijn Eurofighter Typhoons, waarvan er 182 daadwerkelijk zijn besteld en waar voor de 48 Tranche 3B toestellen een sterke contractuele verplichting bestaat. De contractuele boete voor afzien van Tranche 3B is bijna net zo hoog als de koopprijs. In dat geval blijft er budgetruimte voor 300 minus 230 = circa 70 JSF’s. Dicht bij het aantal van 66 gereserveerde serials. Maar voorlopig is dit volgens de officials dus “complete rubbish”.
Hoewel, zei de Britse minister van defensie niet eveneens: “These are challenging times and, like all government departments, we routinely review spending to ensure that best use is made of the defence budget.”?

Reactie Britse Ministerie van Defensie

Naar aanleiding van de berichtgeving in de Sunday Times heeft het Britse Ministerie van Defensie op maandag 16 november 2009 de volgende verklaring uit doen gaan: ” The MOD undertakes Planning Rounds to ensure that our plans to deliver Defence capability are sound and that resources are allocated in line with Defence priorities. The Planning Round is used routinely to examine a range of proposals, both to enhance investment in certain areas and to reduce levels of investment in areas of lower priority. Planning Round 2010, which is currently underway, seeks to rebalance the programme to reflect current priorities and residual pressures on the Defence Budget. There are a number of pressures which the MOD, like other organisations, has to take into account; they include a weak Sterling, and increased utility costs. Importantly, the work will also ensure that top priority is given to achieving success on operations in Afghanistan and tough decisions will have to be taken to ensure that this is the case. As is usual in this type of work a wide range of options are being considered in Planning Round 2010. No decisions have yet been taken. It would therefore be premature to speculate about specific measures.”

Bron:
Times; 15-nov-2009; Michael Smith; “RAF plans huge cuts in aircraft and stations”

JSFNIEUWS091116-NS/jg