Apr 26 2008

Cruciale weken voor prototype JSF F-35B STOVL variant

Gepubliceerd door JSFNieuws.nl om 15:42 onder Ontwikkeling JSF

(NL) – Het prototype van de JSF F-35B heeft zijn eerste grondrun gedaan op 18 april. En begin deze week zijn de speciale tests begonnen met een van instrumenten voorziene F135 motor om de problemen te achterhalen waarmee deze motor te kampen heeft.

In het oorspronkelijke contract uit 2001 voor de JSF ontwikkeling stond begin 2006 vermeld als streefdatum voor de eerste grondtests van de F-35B variant. De eerste tests op zee waren gepland voor medio 2007 op een US Navy helicopter carrier, en begin 2008 zouden de eerste tests op een Engelse Royal Navy carrier volgen. Het nam iets meer tijd dan gedacht, maar de eerste JSF F-35B (BF-1), geschikt voor korte start en verticale landing (STOVL) heeft dan toch op 18 april 2008 voor het eerst een grondtest gedaan. BAE Systems testpiloot Graham Tomlinson had de eer de cockpit te mogen bemannen. Het is een voorbereiding voor de eerste daadwerkelijke vlucht, die nu gepland staat voor eind mei of begin juni. Tot oktober mag alleen op conventionele manier gevlogen worden en mogen nog niet of slechts beperkt STOVL vluchten uitgevoerd worden, vanwege de onzekerheden met de motor.

Motortests Pratt & Whitney

Los van deze grondtests, zullen we eind mei weten wat de exacte oorzaak is van de hardnekkige motorproblemen die de Pratt & Whitney F135 motor achtervolgen. In mei 2007, in augustus 2007 en februari 2008 deden zich serieuze problemen voor. Turbine bladen braken daarbij telkens plotseling af door een vorm van metaalmoeheid. Een oorzaak wordt gezocht in een combinatie van factoren. Er is nu een motor, de FX640 grondtest motor, voorzien van tal van sensoren en instrumenten. Hiermee zijn op 21 april proeven van start gegaan. Een nauwkeurig testplan is geschreven en geprobeerd zal worden de krachten en spanningen die ontstaan in de motor precies in kaart te brengen bij een verschillend vermogens bereik. De breuken in de turbinebladen ontstaan op precies dezelfde plaats, en lijken op te treden wanneer overgegaan wordt van voorwaartse naar verticale aandrijving. De krachten in de 29.000 pk leverende motor zijn enorm. Eind mei moeten de resultaten bekend zijn.

Aanpassingen

Een van de al voorgestelde aanpassingen is een verandering van de turbinebladen en de afstand tussen de turbinebladen. Er zijn hierdoor overigens lichtere en minder turbinebladen nodig, dit leidt tot een gewichtsbesparing en kostenbesparing. Welke invloed dit daarentegen heeft op het geleverde vermogen is onbekend. Bovendien zal een deel van het testprogramma met vele duizenden uren testwerk opnieuw moeten worden gedaan. Bill Gostic, vice-president van Pratt & Whitney, zei overigens dat de herontwerpen om gewicht te besparen in 2005 mogelijk hebben bijgedragen tot de problemen. De herontwerpen zijn beperkt meegenomen in de computermodellen voor het testen. Essentieel herontwerp in dit stadium van een te bouwen motor of vliegtuig heeft dan ook grote nadelen en risico’s. In oktober zullen de eerste testresultaten beschikbaar zijn en duidelijk zijn of dit (volgende) herontwerp een oplossing biedt. Dan pas zal dit prototype BF-1 gecertificeerd worden voor STOVL testvluchten. Is het probleem dan nog niet onder de knie, dan dreigt een vertraging. Het zou de bedoeling zijn dat vanaf april 2009 elke maand een motor afgeleverd kan worden voor de verdere testtoestellen en de eerste twee batches productietoestellen. De motor voor de JSF F-35B is in principe identiek aan de JSF F-35A. Het prototype van dit toestel moet begin 2009 de eerste vlucht maken.

Alternatief: de F-136 motor
Inmiddels maakt het General Electric/Rolls Royce Fighter Engine Team goede vorderingen met de alternatieve F-136 motor. Rolls Royce heeft een lange staat van dienst als het gaat om motoren voor verticaal startende vliegtuigen en bouwde de motoren voor de Britse Harrier. Het enige succesvolle steil startende gevechtsvliegtuig ter wereld sinds begin jaren ’60. Het GE/Rolls Royce Fighter Engine Team maakte deze week op een persbijeenkomst in Den Haag duidelijk dat ze op schema liggen met het ontwikkel- en testwerk. Tevens claimt GE/Rolls Royce dat een voordeel van hun F-136 motor is dat deze, in tegenstelling tot de F-135 motor, van meet af aan is ontworpen voor horizontale en verticale aandrijving en de belastende overgangen daartussen. Hun grote praktijk ervaring is hierbij in hun voordeel. Nederland heeft altijd gesteld in principe de F-136 motor te zullen kiezen, mede vanwege de werkgelegenheidseffecten voor Europa. Voor de twee, reeds eerder, aan te schaffen testtoestellen is wel sprake van de, nu nog problematische, F-135 motor.

JSFNIEUWS080426-JG/jg

Bron: o.a. persinformatie P&W

Comments RSS

Reageer ook

Je moet ingelogd zijn om een reactie te kunnen plaatsen.