Aug 15 2008

De Noorse JSF Business Case : actueel voor Nederland

Gepubliceerd door JSFNieuws.nl om 8:21 onder Andere JSF landen

Oslo(N) – In de discussie hier in Noorwegen inzake de vervanging van de F-16 is een nek aan nek race gaande tussen JSF en Saab. Afgelopen week presenteerde Saab een compleet compensatie programma voor de Noorse industrie. In reactie kwam Lockheed Martin met een presentatie van het Amerikaanse aanbod voor de Noorse industrie. Wat blijkt : compensatie orders bieden industrie vier maal meer profijt. Gelet op de discussie in Nederland over de JSF Business Case een nadere analyse waard.

Wapenaankopen gaan nooit alleen over de militaire behoefte alleen. Motieven van buitenlands politieke aard en economie spelen eveneens een belangrijke rol. Het Nederlandse besluit om deel te nemen aan de ontwikkeling van de JSF werd vooral ingegeven door economische motieven. Innovatieve werkgelegenheid veiligstellen gaf voor toenmalig premier Kok en de vakbonden in 2002 de doorslag om hun instemming te betuigen met deelname. Deelname aan de JSF is gebaseerd op twee nieuwe principes: meedoen aan de ontwikkeling in een vroeg stadium en daarna concurrentie met andere landen op beste kwaliteit en gunstigste prijs. Bij eerdere defensie aankopen was er de gegarandeerde zekerheid van compensatie orders. Dit was indertijd het geval bij de aankoop van de F-104 Starfighter, de F-5 en de F-16 straaljagers. De huidige uitkomsten van de business case laten zien dat slechts een beperkt aantal grote bedrijven profiteert van het JSF project en dat de omzet onzeker en moeilijk te bepalen is. JSFNieuws zet de feiten in de vergelijkbare Noorse situatie op een rij.

Noorse situatie

In andere landen die de F-16 moeten vervangen loopt dezelfde discussie. Een voorbeeld is Noorwegen. In november 2005 leek de JSF vrijwel zeker de keuze van de Noorwegen te zullen zijn. Een veranderde politieke opstelling vanuit de nieuwe sociaal-democratische regering en onvrede binnen de industrie, gecombineerd met een gunstig aanbod van de totaal vernieuwde Saab Gripen New Generation zorgen hier voor een serieuze bedreiging van de positie van de JSF in Noorwegen. Op 29 april werd door JSF en Saab de offerte uitgebracht voor de F-16 vervanging.
De situatie in Noorwegen heeft bepaalde overeenkomsten met Nederland. In beide landen geldt dat hoewel er politieke partijen zijn die pleiten voor iets anders is de Luchtmacht sterk voorstander van de JSF aanschaf. Belangrijk verschil is dat in Noorwegen vanaf het begin de politiek sterk heeft ingezet op industriële partnerschappen met alle drie aanbieders, met Lockheed, met Eurofighter en met SAAB. Met alle drie bedrijven zijn door de regering overeenkomsten gesloten voor medefinanciering van nieuwe ontwikkelingen. Dit heeft er toe geleid dat de industrie met alle drie aanbieders contacten heeft opgebouwd en interessante innovatieve contracten heeft verworven. Door de onderlinge concurrentie tussen de aanbieders is er een scherpe focus gebleven op een scherpe verwervingsprijs door de Noorse Luchtmacht bij een gelijktijdig maximaal profijt voor de industrie.

Lockheed Martin: standaard JSF Business Case

JSF heeft met name aan de grotere Noorse bedrijven potentiële orders aangeboden bij de JSF productie op basis van blijvende concurrentie op basis van de in het JSF project gebruikelijke “blijvende concurrentie op basis van kwaliteit en prijs”. De mogelijke, niet te garanderen, orders hierbij kunnen oplopen tot maximaal US$ 2 miljard op basis van de nu voorliggende overeenkomsten en komen. Deze orders komen in hoofdzaak terecht bij nog geen 10 wat grotere bedrijven. Het aanbod in de Noorse JSF Business Case beperkt zich bovendien in hoofdzaak tot de luchtvaartsector

Een overzicht van bij de JSF betrokken bedrijven in Noorwegen levert dit beeld op:
Kongsberg Aerospace : titanium delen en composiet delen, vaste orders US$ 200 miljoen; in de toekomst kan dit groeien tot US$ 1,2 miljard.
Det Norske Veritas, instituut voor certificatie/kwaliteitsborging
Hexagon, composietmateriaal, producent van o.a. externe vleugeltanks
Kitron, testapparatuur electronische oorlogsvoering; vaste orders US$ 5 miljoen; kan uitgroeien tot US$ 200 miljoen
Microcircuit (via MOOG), power input filters voor Electro Hydraulic System (EHAS)
NGC/Applica, bijdrage ontwikkelen courseware
VMetro, embedded computing
Volvo Aero Norge; productie en onderhoud vliegtuigmotoren/componenten; vaste orders US$ 10 miljoen; kan uitgroeien tot US$ 400 miljoen.
Daarnaast een enkele (indirecte) toeleverancier op gebied van machine-uitrusting, tools e.d.

SAAB biedt tot 180% compensatie orders

Zonder in te gaan op de Saab Gripen NG als zodanig kan gesteld worden dat SAAB Noorwegen in economisch opzicht het volgende biedt: een 100% zekerheid qua prijs en levertijd en de oude systematiek van zekere industriële compensatie orders, niet alleen voor de defensiecluster, maar ook daarbuiten. De compensatie kan oplopen tot maar liefst 180% van het aankoopbedrag aan Saab Gripen NG straaljagers. De looptijd van het compensatietraject is een overzichtelijke 10 tot 15 jaar; in plaats van een onzekere looptijd tot 2035 of nog later. Saab maakte begin augustus bekend een gegarandeerd pakket compensatie orders te bieden van NOK 50 miljard (dit is gelijk aan US$ 9,3 miljard, bij 48 te kopen Gripen straaljagers). Saab heeft directe gesprekken gevoerd met 200 kleinere en grotere Noorse bedrijven sinds het aanbod voor industriële samenwerking drie maanden geleden. Meer dan 70 concrete samenwerkingsprojecten zijn al vastgesteld met diverse partners overal in Noorwegen. In april 2008, bij het uitbrengen van de offerte aan Noorwegen werd al 100% industriële compensatie toegezegd; dit is in korte tijd aanzienlijk opgelopen tot 180%.

De Noorse Industrie vereniging reageert begrijpelijkerwijze uiterst positief op dit voor hen zeer gunstige pakket werk. Wat opvalt is dat hier sprake is van een breder economisch perspectief dan in de Nederlandse Business Case, die zich alleen op de (defensie-)luchtvaartcluster richt (zie MFO 2002). Om een goede indruk te geven van de Noorse industrie situatie hieronder een overzicht van het soort bedrijven waarmee Saab recent samenwerkingsovereenkomsten heeft afgesloten in het kader van de Noorse F-16 vervanging:

3D Perception, apparatuur voor gebruik in simulatoren
ABB, industriële automatisering
Aeriton Aircraft, vliegtuig componenten
Aero N Titan MC
Aker Solutions, engineering bedrijf
Aktiv Styring, projectontwikkeling luchtvaartindustrie
AME OSI Opti Electronics; optische industrie
Cargo Handling Systems, vracht afhandelings systemen
Coda Octopus OmniTech, onderwater navigatie en onderwater techniek
Comrod, antennes en antennemasten
Corena Norge, technische publicaties en trainingsmateriaal
Datakortet, electronische kaarten
Det Norske Veritas, instituut voor certificatie/kwaliteitsborging
DOLPHIN, energiewinning
EIDSVOLL ELECTRONICS, datacommunicatie en encryptie systemen
Elverumregionens Naeringsutvikling, regionale ontwikkelingsmaatschappij
Energy Campus Nord , energie onderzoek
Høgskolen Finnmark, onderwijsinstelling
ERGOGROUP, software en industriële automatisering
FiReCo, composiet materiaal
Gjøvik Science Park, onderzoeksinstituut
Gjøvik University College, onderwijsinstelling
Heli-One, helicopter onderhoud
High Density Devices, hardware voor encryptie
Høgskolan Buskerud, onderwijsinstelling
IFS Norge, ICT dienstverlener
Infineon Technologies SensoNor, productie van sensoren
ISPAS, RF metingen; RCS/radar signatuur bepalingen (zie website)
Jotne EPM Technology, industriële ICT in luchtvaartsector
Jotne Mekaniske Verksteder, industriële robots e.d.
Kitron, micro electronica
Kongsberg Defence & Aerospace, wapenindustrie/luchtvaartcomponenten
Kongsberg Devotek, projecten in engineering
Kongsberg Maritime, maritieme technologie
Kongsberg Spacetec, ruimtevaart technologie
MacArtney Norge, onderwatertechnologie off-shore industrie
Metronor, electro-optische instrumenten
Mintra, E-learning systemen
Nacre, intelligente hightech headsets
Nammo, munitie
Natech NSV, electro-optische producten voor off-shore en luchtvaart
Nera Networks, productie communicatie apparatuur
NFM Armour, keramische en composiet kogelwerende beplating
NOFI Tromsø, scheepvaart en visserij apparatuur
Norbit, industriële electronica, sonar, radar
Nordic Power Systems, energiesystemen, o.a. “Diesel Fuel Cell”
Normeca, mobiele noodhospitalen; rampenbestrijdingsmiddelen
Norut Narvik, research instituut o.a. energie opwekking
Opax, video surveillance systemen
PolyDisplay ASA, variabele displaysytemen o.a. langs wegen
Projectiondesign, high performance projectoren
Q-Free, draadloze autoweg tolsystemen
Rofi Industrier, shelters, tenten en kogelvrije vesten
Rolls Royce Marine, aandrijfsystemen voor schepen
Saab Microwave Systems, radarsystemen
Scanwind Group, windturbines
Simrad Optronics, laser doelzoek apparatuur
SINTEF, grootste research instituut van Scandinavië
StatoilHydro, olie- en gaswinning
TAM, mobiele containersystemen voor defensie/hulpverlening
Tandberg, communicatie apparatuur
Techni, engineering
Thales Norway, radarsystemen en communicatie apparatuur
Think Global, ontwikkeling electrische personenauto’s
Tinex, beveiligingstechniek o.a. voor spoorlijnen
Triad, engineering van radar en sonar systemen
Umoe Mandal, ontwikkeling en bouw hogesnelheids vaartuigen van composiet
UMS-Norway, ontwikkeling onbemande patrouillesystemen
University of Oslo, onderwijsinstelling
University of Tromsø, onderwijsinstelling
Vikinglauget/RTIM, samenwerkingsverband/webportal
Volvo Aero Norge, productie en onderhoud vliegtuigmotoren/componenten
Wtek AS (Identec Solutions) RFID identificatie technologie

Bovenstaande lijst geeft een beeld van hoe in het Saab aanbod vanuit het perspectief van bestedingen van defensiebudget een brede economische stimulans kan ontstaan met sterk innovatieve impulsen voor sectoren waar een land economische belangen heeft of wil ontwikkelen.

Conclusie: toenemend risico dat Noorwegen afhaakt

In tegenstelling tot Noorwegen heeft Nederland al in een vroeg stadium duidelijk gemaakt hoe dan ook voor de JSF te zullen kiezen; hierdoor is een belangrijk competitie element met alle voordelen van dien voor de Luchtmacht en Industrie achterwege gebleven. Belangrijkste verschil is dat in Nederland Luchtmacht en Industrie eensgezind zijn in hun pro-JSF houding. De Noorse politici komen voor een moeilijke keuze komen te staan want hun Luchtmacht organisatie doet graag zaken met de USA. De Noorse Luchtmacht staat hierin tegenover de Noorse Industrie die kiest voor de zekerheid van 180% gegarandeerde compensatieorders ter waarde van US$ 9,3 miljard in plaats van een onzekere JSF business case gebaseerd op de competitiebasis van “beste kwaliteit, beste prijs” met mogelijk orders voor hooguit US$ 2 miljard. Wie heeft het laatste woord? In ieder geval gaf Staatssecretaris van Defensie Bart Eide in een persverklaring nog aan dat hij deze heftige concurrentie verwelkomt als gunstig voor Noorwegen.
Gelet op de traditioneel sterke positie van de Amerikanen in de Noorse Luchtmacht zal het niet direct zo’n vaart lopen, maar door politieke en industriële druk kan Noorwegen het eerste JSF partnerland worden dat afhaakt en een keuze maakt voor de Saab Gripen New Generation.

JSFNIEUWS080814-EH/eh

4 Responses to “De Noorse JSF Business Case : actueel voor Nederland”

  1. capuyneon 14 Aug 2008 at 15:26

    Geachte redactie van JSFnieuws.nl,
    Met veel interesse lees ik vrijwel dagelijks uw site. Het is voor mij als luchtvaartenthousiast ideaal om via uw berichtgeving het JSF verhaal, en dan met name de politieke beslommeringen daaromheen, op de voet te volgen. Als (kritisch) lezer vraag ik mij echter een aantal zaken af. U stelt (zie: ‘over JSFnieuws.nl’) dat het uw ultieme doel is om, middels ‘zo objectief mogelijke berichtgeving’ openheid van zaken te betrachten in het JSF-dossier, opdat uiteindelijk voor Defensie het juiste materieel wordt aangeschaft. Een nobel streven, aangezien ook ik onze jongens en meiden in het groen een warm hart toe draag. Onder ‘zo objectief mogelijk’ zou ik in het JSF-dossier echter verstaan, dat een zo compleet mogelijk beeld wordt geschetst van de JSF en haar directe omgeving. Ook berichtgeving over de directe concurrenten (F-16 Block 60 en SAAB Gripen NG) zou m.i. op zijn plaats zijn, zowel positieve als negatieve berichtgeving. Bij het lezen van uw artikelen bekruipt mij soms het gevoel dat de stukken enigszins suggestief zijn en zeker niet altijd in het voordeel van de JSF (ongeacht of dat nu wel of niet de juiste keuze zou zijn voor Nederland). Over de directe concurrenten lees ik bovendien nooit iets negatiefs. Ik ben zelf jaren woonachtig geweest in Zweden en ik kan u mededelen dat de Zweedse pers bepaald niet mild is in haar oordeel over het Gripen programma. In Zweden zelf wordt dikwijls gerefereerd aan het Gripen programma als “The blackest hole of the Swedish Defense Industry”, dit terwijl u in het algemeen erg positief lijkt gestemd over genoemd programma. Het lijkt mij interessant voor uw website om ook de risico’s en zwaktepunten binnen het Gripen programma aan de kaak te stellen. Dit biedt de lezers nog meer de mogelijkheid om een objectief oordeel te kunnen vellen over de vervanging van de F-16. Een laatste constatering is dat het mij bevreemdt dat er vrijwel nooit een reactie op uw artikelen wordt geplaatst, terwijl ik heb vernomen dat mensen wel degelijk reacties insturen. Ik hoop dan ook dat u mijn reactie plaatst op uw overigens uitstekende website.
    Met vriendelijke groet,
    Jan Diederik Capyne

    Commentaar redactie:
    Algemeen: uw reactie heeft niet specifiek-inhoudelijk een relatie met dit artikel over Noorwegen.
    Maar om het toch langs te lopen, vanwege een aantal actuele elementen het volgende:
    (1) Compleet beeld schetsen van de JSF en haar directe omgeving.
    Wij denken dat JSFNieuws tamelijk compleet én veelzijdig is in de berichtgeving over de JSF. U schrijft “en zeker niet altijd in het voordeel van de JSF“. Dat bewijst al: we durven ook de risico’s in dit dossier, die helaas toenemen te benoemen. Ons team heeft veel en veelzijdige inside informatie; maar proberen zaken wel telkens goed te verifiëren uit meerdere bronnen. En bij een eigen opinie of interpretatie geven we dit duidelijk aan, of zetten er boven dat het om een redactioneel commentaar gaat.
    (2) Meer informatie over directe concurrenten?
    Eerder hebben we besloten iets meer over concurrenten te schrijven; bij een aantal artikelen over Denemarken en Noorwegen hebben we productpresentaties gelinkt van JSF, van Eurofighter, van Super Hornet, van Gripen. Maar we willen niet een F16Nieuws.nl of een Gripennieuws.nl zijn.
    Van de F-16 Block 60 zijn nauwelijk actuele productpresentaties te krijgen, ook niet bij de fabriek, dit geeft al aan dat door Lockheed Martin zelf dit voor Nederland niet als serieuze JSF uitdager wordt gezien. Niet zo zinvol dus om daar veel over te schrijven. Voor de Gripen NG geldt, dat dit nu wel een wat actiever volgen waard is, omdat dit de enige echte tegenkandidaat is. U kunt van ons verwachten dat we deze herfst inhoudelijk meer over dit toestel publiceren, maar wel binnen het kader van de Nederlandse kandidatenevaluatie en de JSF.
    (3) De Zweedse pers over de Gripen
    U hebt gelijk. Heel duidelijk: verbazingwekkend dat een land met 9 miljoen inwoners een dergelijk militair- industrieel programma in stand houdt. Er zijn zes fighter producerende entiteiten en vijf ervan zijn lid van de VN veiligheidsraad: de USA, Rusland, China, Engeland/Europa en Frankrijk. De zesde is Zweden. Ten koste van heel veel belastinggeld en dit is dan ook vaak uitvoerig en wellicht zeer terecht becommentarieerd in de Zweedse pers. Maar dit zegt op zich niets over het “product Gripen” zelf. Tevens kan het juist zo zijn dat de bereidheid om financiële concessies te doen vanuit de Zweedse regering (juist om die kritische pers de laten zien dat het belastinggeld goed besteed wordt) erg groot is. Landen die straaljagers willen kopen kunnen daar hun voordeel mee doen en zo mogelijk belastinggeld besparen ten koste van de Zweedse belastingbetaler…….
    (4) Reacties niet geplaatst?
    Reacties die niet specifiek-inhoudelijk ingaan op een artikel worden niet geplaatst. Eigenlijk is deze reactie een voorbeeld daarvan. U heeft dus mazzel.
    Reacties die algemeen zijn en nuttige meningen of feiten bevatten, verwerken wij in onze database en worden aan relevante auteurs doorgegeven. Deze verwerken die in (toekomstige) artikelen of houden er rekening mee. Soms weiden we (zie Business Case begin juli) zelfs specifieke artikelen aan binnengekomen reacties.
    Reacties die zwaar politiek getint zijn, suggestief, op de persoon gespeeld, etc. plaatsen we niet.
    Tenslotte: we ontvangen betrekkelijk weinig reacties. Er zijn minder dan 15 “geregistreerde users” die direct hier reacties kunnen geven, dus….. Daarnaast worden reacties aan de editor gestuurd per mail.
    Let tevens op dat reacties met tal van links erin, gezonden vanaf een hotmail adres blijven steken in de diverse beveiligingsfilters.

  2. gvgon 15 Aug 2008 at 14:54

    Het lijkt mij erg prematuur om te stellen dat de orders die LM aanbied in Noorwegen maximaal $2 miljard zouden zijn.
    Ik kan dat echt niet halen uit het artikel waar u naar verwijst, want daar kun je alleen maar uithalen dat het de potentie heeft om meer dan $1,4 miljard te zijn.

    Bovendien staat er dan weer in een ander artikel het volgende:
    Vi kan ikke gi dere de eksakte tallene, men det vi kan si er at avtalen vil overstige verdien av kjøpet, sier Dana B. Pierce.
    Det kan bety en industriavtale verdt i overkant av 20 milliarder kroner.
    (http://tv2nyhetene.no/article2116884.ece)

    Oftewel:
    We kunnen de precieze cijfers niet geven, maar wat we kunnen zeggen is dat [de investering] hoger zal zijn dan het aankoopbedrag, aldus Dana B. Pierce [Lockheed Martin].
    Dit kan een overeenkomst inhouden die iets hoger is dan 20 miljard kronen.

    Commentaar redactie:
    U moet zich realiseren dat uw citaat een belofte is van een functionaris in dienst van een van beide concurrenten, niet concreet, gecombineerd met een toevoeging van een journalist. Deze Dana B. Peirce heeft gezegd (vertaling EH): “We kunnen jullie niet de exacte cijfers geven, maar wat we kunnen zeggen is dat de contracten (overeenkomsten) de aankoopwaarde zal overstijgen“. En dan trekt de journalist als conclusie “Dit kan industriecontracten betekenen van ruim NOK 20 miljard (US$ 3,7 miljard)”

    De auteur van het artikel (EH) heeft goede contacten in de NITO (Noorse Ingernieursvereniging); de auteur heeft via zijn contacten in de NHO (zeg maar de Noorse VNO/NCW) nagegaan welke concrete contracten aanwezig zijn van zowel Lockheed Martin als Saab. Elk genoemd bedrijf is daadwerkelijk nagetrokken. De JSFNieuws auteur heeft onafhankelijk onderzoek gedaan.
    Wanneer u een concrete, bewezen lijst hebt met Noorse JSF contracten, dan onderzoeken en publiceren wij die graag als aanvulling. Dus stuurt u deze gerust toe.
    De auteur liet ons nog dit weten, hij wil geen mening pro-JSF of pro-Gripen vertolken, wat hij wil inbrengen in de Nederlandse discussie is dit:
    Essentie één van het artikel is de onzekerheid van mogelijk te verwerven orders bij het JSF Business Case model tegenover de zekerheid van vastgelegde industriële compensatie.
    Essentie twee van het artikel is de tot de defensie/luchtvaartcluster beperkte focus van het JSF Business Model tegenover de veel bredere focus van het Zweedse industriecompensatiemodel te tonen. Uit zo’n grote overheidsinvestering is breed profijt te halen.
    Essentie drie van het artikel is het belang om niet te vroeg je openlijk vast te leggen op één type, maar concurrentie maximaal gaande te houden om een scherpe prijs en goede voorwaarden
    te krijgen voor de luchtmacht én daarnaast maximaal orders binnen te slepen voor de industrie.

  3. gvgon 15 Aug 2008 at 20:19

    Ik ben het niet oneens met de essenties die u opnoemt, die zijn volkomen terecht.

    Hetgeen u zegt over dat de auteur het is nagegaan via de NHO blijkt op geen enkele wijze uit het artikel waarnaar door u wordt verwezen. Daarin wordt namelijk gewoon naar LM verwezen als bron. En als de auteur een bron zou hebben gehad als degene die u noemt (een onafhankelijke bron) dan neem ik aan dat hij die echt wel gebruikt zou hebben.

    En dus geldt voor het artikel waar u naar verwijst, hetzelfde als voor het artikel waar ik naar heb verwezen. Om u te citeren dus: “U moet zich realiseren dat uw citaat (lees: verwijzing) een belofte is van (een functionaris in dienst van) een van beide concurrenten….” (deze functionaris is in beide artikelen overigens dezelfde).

    Het getal van $2 miljard kan ik ook nergens uit het artikel halen waar u naar verwijst. (Terwijl de plaatsing van het getal op de plek waar het staat suggereert dat het daar wel uit komt). Daar staat (opgeteld) slechts hetgeen ik al eerder schreef (potentie voor meer dan $1,4 miljard). Wel staat ook op het eind van uw artikel nog dat de functionaris van LM beweert dat de offsets hoger zullen zijn dan het aankoopbedrag.

    Tot slot stelt het artikel waar u naar verwijst, dat het gaat om 11 bedrijven en dat is iets anders dan “nog geen 10″.

    Commentaar redactie:
    Nogmaals: De Lockheed Martin toezegging is US$ 4,5 miljard; deze wordt niet gestaafd door de gerealiseerde FEITEN, namelijk afgesloten potentiële ordertoezeggingen (letters of intent). Deze bedragen volgens auteur EH circa US$ 2 miljard, die grotendeel bij hooguit 10 wat grotere bedrijven terecht komen. Auteur EH is gevraagd in een vervolgartikel de Lockheed contracten in detail toe te lichten. Hij komt er dus zelf binnenkort op terug. Wij hebben zijn brongegevens gezien en hebben alle vertrouwen in de juistheid van zijn onderbouwing.

  4. capuyneon 16 Aug 2008 at 2:23

    Geachte redactie JSFnieuws.nl,

    Dank voor uw antwoord. Ik ben het met u eens dat de alternatieven voor Nederland zich op dit moment beperken tot de JSF en de Gripen NG. Ik geloof bovendien dat iedereen het er wel over eens is dat het langer doorvliegen met de F-16 niet verantwoord is. Er moet dus een vervanger komen. Als u zich dan ten doel stelt dat (voor Nederland) het beste materieel wordt aangeschaft, dan blijft het m.i. een eenzijdig verhaal.
    Commentaar redactie:
    De auteur liet ons nog dit weten, hij wil geen mening pro-JSF of pro-Gripen vertolken, wat hij wil inbrengen in de Nederlandse discussie is dit:
    Essentie één van het artikel is de onzekerheid van mogelijk te verwerven orders bij het JSF Business Case model tegenover de zekerheid van vastgelegde industriële compensatie.
    Essentie twee van het artikel is de tot de defensie/luchtvaartcluster beperkte focus van het JSF Business Model tegenover de veel bredere focus van het Zweedse industriecompensatiemodel te tonen. Uit zo’n grote overheidsinvestering is breed profijt te halen.
    Essentie drie van het artikel is het belang om niet te vroeg je openlijk vast te leggen op één type, maar concurrentie maximaal gaande te houden om een scherpe prijs en goede voorwaarden
    te krijgen voor de luchtmacht én daarnaast maximaal orders binnen te slepen voor de industrie.
    Wanneer de feiten eenzijdig positief zijn voor een van beide fabrieken en wij beschrijven deze feiten, en compleet, dan kunt u toch niet stellen dat WIJ eenzijdig zijn. De feiten spreken.

    Dit terwijl objectieve berichtgeving over beide toestellen juist een levendige discussie op gang zou kunnen brengen over dit interessante en belangrijke onderwerp.
    Ik denk dat u mij m.b.t. het verhaal over the ” Blackest hole of the Swedish Defense Industry” verkeerd hebt begrepen. U bericht zelf regelmatig over het mogelijk kleiner wordende aantal F-35’s dat uiteindelijk zal worden geproduceerd en de krimpende budgetten in de USA. Terecht stelt u dat dit nadelige effecten zou kunnen hebben op de stuksprijs van het toestel. Zweden echter, geeft aan dat zij slechts geld hebben voor 60 Gripens (en dan hebben we het nog niet eens over de NG). Bovendien wordt er drastisch gesneden in het totale Zweedse Defensiebudget, hetgeen de ontwikkeling van vliegtuigen niet ten goede komt, zeker niet als de mogelijke afzetmarkt zeer onzeker is.
    Commentaar redactie: Nogmaals bewondering voor de Zweedse belastingsbetaler. En heel duidelijk, als Saab niet slaagt in het verkopen van de Gripen NG is het over en uit voor Saab als toekomstige fighter producent. Dit geldt evenzeer voor het kunnen voortzetten van de productielijnen bij Dassault (Rafale), Boeing (Super Hornet), Eurofighter. Allen het risico op te houden als er geen nieuwe orders komen; ons inziens kan dit leiden tot een monopolie positie van Lockheed als fighter producent. Deze situatie is zowel in de US Senaat en in Europese parlement al aangekaart als een toekomstig risico voor de defensie. Een monopolie, zoals Microsoft met Windows, is niet in het belang van onze defensiecapaciteit; van onze Europese industrie en van ons als belastingbetaler. Daarom is ieder gebaat bij open competitie.

    Er is immers nog geen enkele order binnen voor de Gripen NG (hetgeen niet onlogisch is, want volgens mij bestaat het toestel nog niet?). Het is juist deze situatie die de Zweedse kiezer zorgen baart. SAAB kon het toestel de afgelopen jaren aan de straatstenen niet kwijt (slechts enkele kleine landen), maar blijft steeds (nu weer met de NG) beloven dat het goed zal komen. Zweden heeft bovendien niet de middelen om financiele concessies te doen, er is helemaal geen geld.
    Commentaar redactie: De offset verplichtingen worden aangegaan door een combinatie van Zweedse overheid en Zweedse industrie. Bedenk dat de machtige familie Wallenberg met het bedrijf Investor achter Saab staat. Dit bedrijf zet zijn belangen in in bedrijven als ABB, Ericson, SKF, AstraZeneca, SAS, Electrolux, enzovoorts. De redactie heeft voor u speciaal een upload gedaan van het aanbod van de Gripen aan Denemarken (Presentatie Deense Industrie November 2007), zie daar slide 19 en 20 voor een indruk. Kunt u tevens iets meer zien over de Gripen NG.
    Onze indruk uit persberichten en artikelen is dat de offset verplichtingen strikt worden nagekomen:
    Zuid-Afrika: diverse artikel maart-2008; Saab persuitgave, enz. Enorme stimulans industrie daar.
    Hongarije : persbericht 15-aug-2008, verplichtingen eerder dan afgesproken voltooid.
    Tsjechië : persbericht 4e jaar verslag nakomen offset verplichtingen, juni 2008

    De kranten staan bovendien bol van corruptie, omkoping en het niet nakomen van beloofde ‘off-set investeringen’ . Landen die straaljagers willen kopen kunnen daar hun voordeel mee doen volgens u? Dan liever een Su-35, dan weet je van tevoren tenminste zeker dat je wordt belazerd, zou ik bijna zeggen.
    Commentaar redactie: Nu lijkt u subjectief te worden. Wanneer u de luchtvaartpers goed gevolgd heeft, dan weet u dat de omkopingsschandalen waar u op doelt (Tsjechië en Zuid-Afrika, overigens zonder bewijs of veroordelingen in rechtszaken) worden herleid naar BAE Systems in de tijd dat deze nog een joint-venture had met Saab (1999-2003 periode). Dat is nu niet meer het geval. En zeer actueel op dit punt, dit bericht in de Hongaarse pers van 15-aug-2008, dat geen spoor van deze beschuldigingen hard te maken is.

    Dank voor uw toezegging om in de herfst meer te zullen berichten over de NG. Kunt u wellicht alvast een tipje van de sluier oplichten? Ik ben erg nieuwsgierig naar de capaciteiten van de Gripen NG, maar kan er op het internet eigenlijk niets over vinden. Ik ben slechts een Powerpoint presentatie tegengekomen waar wordt gerept over een andere motor, radar en een groter bereik. Ik lees echter niets over investeringen voor de ontwikkeling van de NG, cont(r)acten met radarproducenten en interesse van andere landen (behalve De, No, Ne) voor het toestel etc. Het lijkt erop alsof de Gripen NG nog een papieren tijger is als u het mij vraagt. Indien dit waar is, dan is de Gripen NG volgens mij een enorm risico voor de Nederlandse belastingbetaler, want dan moet er nog een hoop gebeuren bij SAAB, zonder dat er zicht is op een adequate financiering van de ontwikkeling. Wellicht heeft u op basis van inside informatie een ander beeld van de situatie.
    Commentaar redactie: zie o.a. de Deense presentatie (hierboven) en volgt u de luchtvaartpers wellicht wat beter. Dan had u onder (veel) andere artikel kunnen lezen over de presentatie van het Gripen NG pre-prototype (april 2008); de eerste vlucht ervan (mei 2008); en de marktkansen en, het aanbod aan India (april 2008); vorderingen testprogramma ervan (Flight Global; juli 2008). Maar we zullen proberen hier meer over te gaan berichten.

    Nogmaals dank voor uw reactie, goed te zien dat uw artikel de discussie op gang brengt!

    Jan Diederik Capuyne

    Eindcommentaar redactie:
    En als toegift voor u deze (met dank aan Eric): Complete perspresentatie Gripen NG bij de rollout in April 2008 met alles over techniek en betrokken (investeringspartners). U ziet dat wij niet alleen eenzijdig de JSF durven toelichten, maar als daar om gevraagd wordt desnoods iets over de concurrentie weergeven, inderdaad om een bijdrage te leveren aan de discussie.

Comments RSS

Reageer ook

Je moet ingelogd zijn om een reactie te kunnen plaatsen.