Dec 12 2008

Hoe kwam Noorse JSF selectie tot stand ? (deel 1)

Gepubliceerd door JSFNieuws.nl om 7:57 onder Andere JSF landen

Oslo (N) – Bijna drie weken nadat de Noorse keuze voor de JSF plotseling bekend gemaakt wordt en de ergste stofwolken zijn opgetrokken overheerst internationaal vooral verbazing over de prijsberekening en de wijze waarop de Noren hun Zweedse buren bejegenen. In enkele artikelen gaan wij in op de feiten en reacties achter de Noorse JSF keuze.

Op 18 december 2008 zou de Noorse regering de beslissing bekend maken omtrent de keuze voor de opvolger van de F-16. Als een donderslag bij heldere hemel, een maand vroeger dan langdurig van te voren aangegeven, werd hier inderhaast op 20 november een persconferentie belegd en de beslissing bekend gemaakt aan een volstrekt verraste Noorse en internationale pers. Opvallend was dat de beslissing bekend gemaakt werd door de Noorse premier Stoltenberg zelf. Hij verklaarde dat de JSF volgens de Noorse defensie de enige kandidaat is die voldoet aan alle operationele vereisten zoals gespecificeerd door de Noorse regering en dat de JSF tevens te koop was tegen een lagere prijs dan de Gripen NG. De keuze voor de Joint Strike Fighter berustte op een duidelijke aanbeveling van de Projectgroep Vervanging F-16 van de Noorse Luchtmacht (Project Future Combat Aircraft Capability). Zeer nadrukkelijk voegde hij toe dat “Externe auditors hebben vastgesteld dat de evaluatie is uitgevoerd op een professionele en ethisch verantwoorde manier.”
Later benadrukte de Minister van Defensie Anne-Grete Strøm-Erichsen nogmaals de “ethische wijze” van werken en voegde hier nog aan toe: “We vinden het een goede zaak dat we een transparante en geloofwaardige competitie hebben uitgevoerd en dat de kandidaten zichzelf tot dusverre aan hebben geconfirmeerd.”

De bekendmaking riep op een aantal punten al snel veel vraagtekens op, als volgt samen te vatten:

Vragen over prijs en levensduurkosten

Allereerste aspect, waar internationaal inmiddels uitgebreid over gepubliceerd is, zijn de onverwachte claims van Noorwegen dat de Saab qua aanschafprijs en levensduurkosten veel duurder zou uitpakken. Met name dit punt is door diverse internationale vakbladen inmiddels flink onder vuur gelegd. In de persconferentie deze week van een uiterst getergd overkomende Saab fabriek is over dit punt meer informatie verstrekt. Hieruit blijkt hun frustratie : “It was a great surprise to Saab when the Norwegian evaluation committee concluded that Gripen would have a higher life cycle cost. It is not consistent with what we know of the costs of keeping different air crafts operational over time. If the claimed estimates are correct it would be cheaper for Norway to obtain JSF, even if Sweden would have developed and given 48 Gripen Next Generation (NG) as a gift to Norway. It should be unreasonable.” Het is inderdaad interessant om te zien hoe de berekeningen gedaan zijn met andere parameters, en onverwacht toegevoegde parameters. Meest opvallende in deze rij is dat voor Saab een risico factor werd gehanteerd in de levensduurkosten van liefst 300%, ondermeer omdat er een kans zou zijn dat Saab de komende dertig jaar failliet zou kunnen gaan. Deze factor is niet vooraf gecommuniceerd en geldt niet voor Lockheed. Op deze wijze wordt vergelijken van kandidaten wel heel lastig en kan naar elke gewenste uitkomst toegewerkt worden. Bij vragen erover door Noorse parlementariërs wordt een beroep gedaan op “militaire en commerciële vertrouwelijkheid”. Ook deze gegevens zetten we de komende dagen op een rij. Hoe “ethisch” en “verantwoord” is dit methodisch gezien?

Toetsing operationele en overige vereisten

Vervolgens gaan we in op de, te verwachten claim dat de Gripen niet zou voldoen aan de operationele vereisten. Welke rol speelden de simulaties hierbij. Is dit de reden dat Defensie in Nederland de simulaties lijkt te willen ontlopen, zoals afgelopen maanden uit de herhaalde controverse hierover tussen Defensie en Saab is gebleken. Volgens Saab zouden de simulaties gebaseerd zijn geweest op onvolledige informatie. Zij weten dit, omdat simpelweg bekend is dat bepaalde informatie nooit is gecommuniceerd met hen of verzocht is te verstrekken. Tevens wordt het interessant om uitgebreid de technische specificaties van beide kandidaten één op één cijfermatig en toegelicht qua effecten naast elkaar te zetten en te bezien wat hiervan in de Noorse externe rapportage terecht is gekomen. Met name op het gebied van “sensor fusion” en toekomstige capaciteiten van de voorziene F-35A Block 3 versie levert dit interessante gegevens op.

Tijdstip en wijze van communiceren beslissing en rapportage

Tot slot de geruchten rond de plotselinge bekendmaking, één dag na de bijeenkomst van de JSF Program Office Steering Board en de druk van de Amerikaanse regering om niet voor het Zweedse toestel te kiezen. Waarom een maand eerder? Hoe kwam de rapportage tot stand? Wat werd op het laatste moment veranderd in de rapporten? Wat zijn de aanzienlijke verschillen in de twee uitgebrachte rapporten? Waarom wordt (notabene op kosten van de Nederlandse belastingbetaler) wél het rapport van de Noorse defensie evaluatiecommissie van het Noors in het Nederlands vertaald en verspreid onder Nederlandse journalisten en niet het rapport van de externe auditors? Hoe juist is het wanneer Nederlandse defensiemensen zich gedurende het proces van “onafhankelijke” evaluatie, actief mengen in deze discussie met onder andere statements dat ze de Noorse JSF keuze onderschrijven. Op deze vragen gaan we nader in een separate analyse.

Binnenkort deel 2 over de Noorse JSF selectie met een analyse van prijs en levensduurkosten.

Meer gerelateerde informatie:
Flight International, 10-dec-2008 “Saab launches attack on Norways faulty fighter analysis
Persverklaring Saab, 10-dec-2008 “Incomplete and faulty; a comment to the Norwegian aircraft procurement”
Presentatie Saab bij persconferentie, 10-dec-2008, “Saab’s view; Powerpoint slides”

JSFNIEUWS081212-EH/jg

One Response to “Hoe kwam Noorse JSF selectie tot stand ? (deel 1)”

  1. marceldegoedeon 12 Dec 2008 at 14:14

    Het Noorse besluit riep ook bij mij grote vraagtekens op voor wat betreft de prijs. Ik dacht niet in de eerste plaats aan life cycle costs van de Saab, maar aan de aanschafprijs van de JSF.

    Hoe kan Noorwegen 48 JSF’s kopen voor 2,5 miljard US$, wanneer het US Congress in 2007 uitging van een stuksprijs van 104 miljoen US$? (”The average procurement cost (APUC) (which does not include R&D or other costs) is estimated at $104.4 million per aircraft.” (”CRS Report for congress, F 35 Lightning II Joint Strike Fighter (JSF) program: background, status, and issues”, 25 october 2007, blz. 7)

    Waarom zou Saab zo zijn best doen om orders binnen te halen als ze op geen stukken na in de buurt zouden kunnen komen met een enigzins concurrerende prijs?

Comments RSS

Reageer ook

Je moet ingelogd zijn om een reactie te kunnen plaatsen.