Sep 16 2007

Ontwikkeling JSF: Dec 2006 - Heden

Gepubliceerd door JSFNieuws.nl om 13:12 onder Ontwikkeling JSF

Sinds ons laatste bericht over de ontwikkeling van de F-35, van 16 december 2006, is er een hoop gebeurd. In dit bericht een kleine terugblik op deze periode.
Kort samengevat zijn de belangrijkste ontwikkelingen:

  • Een 18-tal testvluchten (er zijn nu 19 vluchten in totaal gemaakt)
  • F135 motor van Pratt & Whitney bereikt belangrijke mijlpalen, maar heeft ook wat problemen
  • Alternatieve motor, de F136 van Rolls Royce krijgt steun van Amerikaanse Senaat.
  • Australie kiest voor F-35, maar schaft extra F-18’s aan vanwege vertragingen JSF programma
  • Ontwikkeling F-35B STOVL versie komt op gang, inclusief Pratt & Whitney F135 STOVL versie
  • Lockheed maakt India warm voor F-35
  • Israel toont serieuze interesse in F-35, tot wel 100 toestellen
  • Amerikaanse Marine schaft aantal F135 STOVL motoren aan voor testtoestellen
  • F-35C klaar voor LRIP, maar heeft redesign nodig vanwege stroomtekort


Testvluchten
Tijdens de 19 testvluchten zijn er een aantal zaken getest, waaronder uiteraard de stabiliteit van het toestel in het algemeen en tijdens de landingen. In de eerste zeven vluchten is het toestel tot 23.000 voet geklommen en heeft snelheden tot mach 0.8 bereikt. Ook heeft het toestel tijdens deze vluchten een maximale hoek (‘angle of attack’) gemaakt van 16 graden.

Tijdens de vijfde vlucht werd door de hoofd testpiloot Jon Beesley de naverbrander aangezet voor een zestal seconden. Met 40.000 pond stuwkracht heeft de JSF het meeste vermogen dan welke aanvalsjager dan ook. Tijdens deze tests is ook de speed break functie en brandstofpomp getest.

Tijdens de negende testvlucht, op 20 maart, maakte Beesley voor het eerst een 360 graden rol beweging met het toestel.[1]

Op 4 april werd voor het eerst de HMDS (Helmet-Mounted Display System) getest, waarop de piloot informatie als hoogte, snelheid, vliegrichting en vluchtplan kan zien. Nog geen week later mocht een tweede testpiloot voor het eerst een testvlucht maken, de piloot van de Amerikaanse Marine Jeff Knowles. Hij testte het gedrag van het toestel, motorinstellingen en formatie maneuvres. Ook werd er rond die tijd een brandstofdump systeem getest die specifiek voor de Marine is ontwikkeld.
Op 12 april vloog Jon Beesley de F-35 hoger dan ooit, hij bereikte een hoogte van 30.000 voet (9 kilometer). Tijdens diezefde vlucht opende hij ook voor het eerst de ‘deur’ voor het tanking tijdens de vlucht en oefende hij een ‘touch-and-go’ landing, waarbij het toestel tijdens de landing weer opsteeg.
In totaal vloog de JSF in April acht keer, in plaats van zes geplande vluchten. Tegen het einde van de maand mei heeft het toestel al een hoogte bereikt van 38.000 voet (11,6 KM).

De Pratt & Whitney F135 motor
Tijdens een grondtest - dus niet tijdens een testvlucht van de JSF - is in mei een motor zwaar beschadigd tijdens een ‘hard stall’ test. Er werd toen bewust een blokkage van de lift fan getest door de uitlaat onder de fan te verkleinen. 28 keer ging dit goed, maar bij de 29e keer, toen de grootte van de uitlaat extra werd verkleind, sloeg het noodlot toe. De drijfas van die lift fan brak af waardoor er metalen delen in de motor terecht kwamen. De condities van de test waren echter niet realistisch omdat tijdens operationeel gebruik software algoritmen voorkomen dat de lift fan op deze manier kan blokkeren.

De Rolls Royce/ General Electric F136 motor
Tijdens de afgelopen maanden zijn er verschillene stemmen opgegaan om het alternatieve motorproject, de F136 van RR/GE, te behouden. Het Pentagon had eerder aangegeven het project te willen schrappen, om zo op de korte termijn $1.8 miljard te kunnen besparen.
Verscheidene Amerikaanse Senatoren waren echter van mening dat het geven van een contract, ter waarde van $100 miljard over 20+ jaar tijd, aan 1 bedrijf geen goed idee is.

Drie commissies hebben nu besloten dat het F136 project gewoon door moet gaan en hebben $480 miljoen dollar in het budget van 2008 hiervoor gereserveerd. De F136 kan daarmee klaargestoomd worden voor de toestellen van de vierde LRIP batch in het fiscale jaar van 2012.

F-35B STOVL
Eind mei leverde BAE Systems het eerste achtergedeelte van het chassis van de F-35B af aan Lockheed Martin. Het voorste en middelste gedeelte waren al in januaria afgeleverd en samengevoegd.
In Lockheeds assemblagefabriek in Forth Worth (Texas) zal het ‘BF-1’ testtoestel nog voor het einde van dit jaar volledig afgebouwd worden. De eerste ‘hoover’-tests staan op de planning voor het tweede kwartaal van 2008. Momenteel wordt er aan drie F-35B toestellen gewerkt in de Lockheed Martin fabriek in Forth Worth.

De inlaat van de ‘lift fan’, het motorgedeelte vlak achter de cockpit dat voor de verticale stuwkracht zorgt, moest worden herontworpen. De conceptversie van de F-35B, de X-35B, had twee deuren welke zijdelings openden. Deze openden echter niet volledig wanneer het toestel voorwaardse snelheid had en zelfs bij geen snelheid openden ze maar tot 65 graden. Na aanpassingen dankzij testen met vloeistofmodellen maakte Pratt & Whitney onlangs [2] bekend dat deze problemen zijn verhopen.

F-35C CV versie
Ook aan de F-35C versie is hard gewerkt. In juni heeft Lockheed samen met de Amerikaanse Marine een ‘critical design review’ afgerond, wat de weg vrij maakt voor het starten van het productieproces van de Carrier Variant. De C versie heeft een groter vleugeloppervlakte - 30% meer dan de A en B-versies - om het toestel beter bestuurbaar te maken bij lage snelheden, wat essentieel is voor het maken van veilige landingen op vliegdekschepen.

Stroomtekort
Engineers van Lockheed zijn er achter gekomen dat de F-35C een aanzienlijk stroomtekort heeft. Twee subsystemen ervan zullen daarom aangepast moeten worden. Het blijkt dat het toestel 33% meer stroom nodig heeft dan de huidige generator kan leveren. Het probleem ontstaat als meerdere stuurvlakken tegelijkertijd moeten bewegen. Er onstaat dan een piek die de generator, van 300kW, niet kan leveren. Tijdens het ontwikkelen van de F-35C zijn er korte tests gedaan om te bepalen hoe groot het stroomverbruik is. Dit waren echter tests van maar enkele seconden.

De generator zal nu worden aangepast om 400kW te kunnen leveren. Tevens moet er een aanpassing gemaakt worden aan de versnellingsbak van de motor om de verzwaarde generator aan te kunnen drijven. In totaal is er voor $71,5 miljoen gevinvesteerd om dit probleem te tackelen. Men verwacht niet dat het testtraject van de F-35C hierdoor vertraging zal oplopen.
Hoewel de A en B versie van de F-35 geen last hebben van dit probleem zullen ook deze twee versies deze aanpassingen krijgen. Zodoende kunnen toekomstige upgrades van systemen moeiteloos plaatsvinden.

Orders
Eind augustus/begin september heeft de Israelische luchtmacht een onderzoek afgerond over waaraan de F-35 moet voldoen om geschikt te zijn voor inzetbaarheid binnen de IAF. Details van deze specificaties zijn geheim gehouden, maar bevat in ieder geval een nieuw type bom dat in het interne bomcompartiment meegenomen moet kunnen worden. Verder moet het toestel een Israelisch ‘electronic warfare suite’ hebben.
Analysten verwachten dat Israel zo’n 100 JSF toestellen zal gaan aanschaffen. Vanwege de extra uitbreidingen zullen de toestelen duurder uitvallen dan bijvoorbeeld de Nederlandse. Men gaat daarom uit van een initiele order van 25 toestellen met een optie voor nog eens 25. Rond 2013-2014 zal Israel dan de eerste exemplaren ontvangen.

Het Britse Ministry of Defence heeft eind juni te kennen gegeven volgend jaar een order van twee F-35B toestellen te zullen plaatsen. Dit zal het project een extra boost geven voor productie orders. Tijdens de LRIP3 fase zullen deze toestellen gebouwd worden, waardoor de verwachting is dat ze in 2010 afgeleverd zullen worden. Ook Nederland wil in die fase al een toestel aanschaffen, alhoewel dat nog geodgekeurd moet worden door de Kamer. Deze orders zijn belangrijk omdat de Amerikanen maar de helft van de geplande 32 toestellen in de LRIP3 fase aan wil/mag schaffen.

De Britten, die onlangs een order hebben geplaatst voor twee nieuwe vliegdekschepen zijn sterk afhankelijk van een goed verloop van het JSF ontwikkeltraject. De schepen zullen tussen 2014 en 2016 afgeleverd worden. Ze zullen daarom nog dit jaar een grote order voor de JSF moeten plaatsen om te voorkomen dat de schepen zonder toestellen noodgedwonen aan de kade moeten blijven liggen.

Lockheed Martin is in de tussentijd bezig om een nieuwe manier te vinden om de partners goedkopere toestellen aan te kunnen bieden. Ze kosten tijdens de LRIP fase zo duur dat het oninteressant is om in die periode al in te stappen. De verwachting is dat na de eerste paar productiejaren de prijs erg snel zal zakken, om uiteindelijk uit te komen rond de 50 tot 60 miljoen dollar per toestel. Het plan is nu om contracten aan te bieden over meerdere jaren zodat de kosten per toestel per jaar min of meer gelijk blijven. Lockheed zal dan echter de eerste paar jaar tegen hoge kosten oplopen vanwege te weinig inkomsten.

India
Ook India zo wel eens een JSF partner/afnemen kunnen worden. Het land is al een aantal jaar bezig met een project om 126 nieuwe gevechtstoestellen te kopen. Afgelopen maand zijn er een aantal bedrijven gecontacteerd om met voorstellen te komen. Lockheed biedt officieel alleen de F-16 aan, en geen enkele official van het JSF programma zit aan de onderhandelingstafel, maar de verwachting is dat India eerst een aantal F-16’s kan aanschaffen alvorens zij de F-35 kunnen kopen. India heeft een aantal Harrier toestellen die rond 2015 vervangen kunnen gaan worden door de F-35B. De kans is echter groter dat India voor de F-18 Hornet of de Russische Mig-35 zal kiezen.

Australie
Tot ieders verbazing maakte Australie in maart van dit jaar bekend een 24-tal F-18 Super Hornets aan te willen schaffen, om het gat te overbruggen dat ontstaat na de uitfasering van de F-111 ‘Aardvark’ en de introductie van de F-35. Met de order is een bedrag van 6 miljard Australische dollars gemoeid, zo’n 3,6 miljard Euro. Na de bedenkmaking van deze order maakte de Australische overheid duidelijk nog steeds volledig achter de JSF te staan en deze ook zeker aan te willen schaffen.

This in no way diminishes our commitment to the JSF Program subject to final Government approval in 2008.

De eerste F-35 zal in 2013 worden afgeleverd down under. In totaal wil het land zo’n 100 toestellen aanschaffen.

For a fleet of 100 aircraft this would mean a total project cost of around $A12 billion which is well within the project cost published in the 2007 Defence Capability Plan of $A11.5 to $A15.5 billion.




Er is de afgelopen tijd dus een hoop gebeurd en ongetwijfeld zullen wij de komende tijd nog vaker terugblikken naar specifieke gebeurtenissen.
Mocht je vragen en/of opmerkingen hebben dan kan je gerust mailen naar webmaster[at]jsfnieuws.nl

Bronnen

[1] http://www.flightglobal.com/
[2] http://www.pw.utc.com/

Overige gebruikte bronnen:
- Aviation Week & Space Technology
- Flight International
- Jane’s Defence Weekly/ Janes.com
- GlobalSecurity.org
- Air-Attack.com

Diverse persberichten van:
- Lockheed Martin
- Boeing
- Pratt & Whitney
- General Electric
- Rolls Royce
- US Air Force
- US Navy
- UK Ministry of Defence

Comments RSS

Reageer ook

Je moet ingelogd zijn om een reactie te kunnen plaatsen.