Apr 04 2009

Omzetkansen JSF gehalveerd ten opzichte van 2002

Gepubliceerd door JSFNieuws.nl om 11:36 onder Aanschaf JSF

Den Haag - In het overheidsbeleid sinds 2001 is een van de belangrijkste basisparameters in alle berekeningen voor omzet en werkgelegenheid: hoeveel JSF’s zullen er geproduceerd gaan worden? Ooit was sprake van 4.500 tot 6.000 JSF’s. En de omzetwaarde in dollar was 10 miljard.

Recente rapporten (Algemene Rekenkamer, PriceWaterhouseCoopers,Jaarrapport Vervanging F-16) nemen nog steeds aan: “Als uitgangspunt is een totale productie van 4.500 JSF toestellen … gehanteerd.”
Wat zijn de gevolgen voor de berekeningen als er 2.500, 3.000 of 3.500 toestellen worden geproduceerd? Een nieuwe “Marktanalyse JSF” van JSF watcher Johan Boeder uit Kesteren laat zien dat dit oorspronkelijke uitgangspunt op drijfzand gebaseerd is. Op basis van de analyse van Boeder is het realistisch om voor alle omzetbedragen, arbeidsjaren en arbeidsplaatsen een factor 0,6 (of zelfs lager) te hanteren.

Verwachting industrie al lang bijgesteld

In de marktanalyse wordt nagegaan hoe de beloofde aantalen zich in de public relations uitingen ontwikkelen tussen 2001 en 2009. Vrijwel elk persbericht bevat een korte passage “Over de F-35 Lighting II” met een standaard zinsnede hierover. Een overzicht.

2001
In 2001-2002 werd altijd gesproken van 6.000 toestellen, zoals door Lockheed Martin topman Tom Burbage bijvoorbeeld frequent werd gedaan.

2003
In 2003 was het aantal van 6.000 toestellen nog ongewijzigd, zoals blijkt uit de eindpassage in persberichten:
As many as 6,000 F-35s are to be built for the United States and other countries, at a total cost of more than $200 billion over the next 25 years, making this the biggest military aviation project currently under way. The United States may purchase as many as 2,850 of the planes

2006
Maar in de loop van 2006 verschijnt het aantal van “5.000” in de persberichten:
As many as 5,000 aircraft with at least three design variants with goals include unprecedented design/build cycle reductions, lowest cost of sustainment for 30-year life of fleet.”

2007
Vervolgens valt het op dat in 2007 in de presentaties (Lockheed Martin/JPO) het aantal al is bijgesteld naar “4.000+”. Dit is eveneens het geval in de standaard slotzin van de persberichten, deze luidt nu: “It is projected that more than 4,000 Lightning IIs will be ordered by the United States and international forces.”

2009
Inmiddels is de realiteit verder doorgedrongen in de industrie, hoewel kennelijk nog niet in Nederland, het slot in diverse persberichten luidt op dit moment: “Lockheed Martin expects to manufacture more than 3,000 F-35 aircraft, and when full-rate production is initiated in 2015, Lockheed Martin will manufacture one F-35 aircraft per day.

De conclusie kan zijn, nu het moment van de waarheid nadert, dat het steeds lastiger wordt om te verbergen dat in 2001 gewoon teveel beloofd is en de zaak te rooskleurig is voorgesteld.

Gevolgen enorm

Het rapport over de JSF van PriceWaterhouseCoopers (juli 2008) berekende directe economische effecten van naar verwachting circa $ 8,1 miljard omzet. Is de parameter van 4.500 foutief, en het worden maar 2.700 toestellen (60%) dan wordt de omzet maar 60% van die 8 miljard.

Een andere factor is de dollarkoers. In 2002 bij de start was de koers van 1 US$ = € 1,06. Nu is de koers van 1 US$ = € 0,74. Dus in euro’s is 8 miljard dollaromzet afgenomen van € 8,5 miljard naar € 6 miljard.

Voor de JSF geldt nooit een garantie. Slechts van ongeveer een derde kunnen we behoorlijk zeker zijn, daarvoor is Nederland “voorkeursleverancier”, voor een derde dingt Nederland mee naar “tweede bron” contracten, voor de rest zijn er voor Nederland : “uitdagende kansen om mee te dingen naar contracten”.

Gaan we alle factoren combineren; 60% van de omzet, waarvan 33% voorkeursbehandeling en de rest ongewis. En dat tegen een dollar die nog 70% waard is van wat deze in 2002 waard was. Een hele klus voor Economische Zaken om zo’n business case nog sluitend te krijgen. Zouden we nog ooit een derde van de omzet halen? Zelfs dat is onzeker.

Bron/download:
Rapport Marktanalyse JSF 2002-2009; 3 april 2009; Johan Boeder (PDF)

Rapport Historie JSF keuze 2001-2004 (economische kant); september 2008 (PDF)

JSFNIEUWS090404-JG/jg

One Response to “Omzetkansen JSF gehalveerd ten opzichte van 2002”

  1. ippasveeron 07 Apr 2009 at 10:28

    Even wat gedachten over de werkgelegenheid en de financiering. Vooropgesteld dat we dus weinig officieel weten, kom ik tot de volgende conclusies.
    Ik neem aan dat het aanbod van Saab 10 miljard is all-in. Stel dat ik het idee volg van de voorstanders van de JSF dat het aanbod van Saab eigenlijk geen werkgelegenheid van belang oplevert. Verder neem ik maar aan dat we voor 85 F-35’s minstens 16 miljard kwijt zijn en dat dat 1000 banen per jaar oplevert. Over 40 jaar kom ik dan op 40.000 banen. In plaats van de Gripen te kopen geven we dus 6 miljard euro extra uit. Een simpele rekensom levert dan de conclusie op dat zo’n baan ons 150.000 euro kost. Gemiddeld! Dat zit dicht in de buurt van de Balkenende-norm.
    Het argument van de werkgelegenheid is dus niet zo heel sterk. En dan ga ik er nog van uit dat het 1000 banen zijn en geen 600 of minder en dat die banen allemaal in Nederland blijven. Daar is nog aan toe te voegen dat alle bedragen en werkgelegenheid ten gevolge van de JSF geschat worden en bij de Saab worden de bedragen en werkgelegenheid door hun gegarandeerd.

    Het lijkt er ook op dat onze luchtmacht koste wat kost iets Amerikaans wil kopen. Je zou kunnen zeggen: hoe goed of hoe slecht het toestel ook is. In de media heb ik vernomen dat het te maken zou kunnen hebben met het atoom-overleg en atoomtaken binnen de NAVO. Het zo opstellen van de eisen dat F-35 veel beter lijkt kost pakweg 6 miljard extra vergeleken met de Gripen (of Rafale!). Iemand zou dat gemakkelijk kunnen vertalen als smeergeld aan de Amerikanen om maar bij dat ‘atoom-gezelschap’ te mogen blijven horen. Ik betwijfel of er sprake is van een draagvlak hiervoor binnen de Nederlandse bevolking.

    Al deze ophef, verhitte discussies in het duister en onduidelijkheden had voorkomen kunnen worden door echt meer openheid te geven. Het zou echt kunnen dat Defensie gelijk heeft. We weten het niet. Erg jammer dat behalve een select gezelschap niemand daar inzicht in heeft en onze militaire experts nu bij veel mensen als onbetrouwbaar en erger worden afgeschilderd. Ze hebben het aan zichzelf te danken.

    - ing. P. Pasveer

Comments RSS

Reageer ook

Je moet ingelogd zijn om een reactie te kunnen plaatsen.