Dec 14 2011

JSF ontwerpfouten: Kamer in 2009 expliciet gewaarschuwd

Gepubliceerd door JSFNieuws.nl om 19:13 onder Aanschaf JSF

Kesteren - Deze week kwam een vernietigend rapport van het Pentagon - US only (bespaar het onze bondgenoten in Europa) - naar buiten over de ernstige ontwerpproblemen van de JSF. Op 6 april 2009 zijn de leden van de Vaste Commissie voor Defensie, aanwezig bij een officieel door de Tweede Kamer georganiseerd Ronde Tafel gesprek inzake de Vervanging F-16, hiervoor indringend door mij gewaarschuwd. Dit nog los van andere waarschuwingen (kosten per vlieguur twee keer zo hoog dan F-16 en dat productie van 4500 JSF’s een volstrekt irreëel denkbeeld zal blijken te zijn; deze waarschuwingen - goed gedocumenteerd - zullen later eveneens juist blijken).

Wil men straks beweren dat deze problemen niet waren voorzien kan dit dus gevoegelijk worden afgedaan als een pertinente leugen. Het was bekend. Er was gewaarschuwd in dit miljarden dossier (wereldwijd gaat het om honderden miljarden dollars).

Hieronder een transcriptie van dit ronde tafelgesprek in de Tweede Kamer, specifiek waar het gaat om het onderwerp “overlap ontwerp, testen, productie”.

De voorzitter:
U hebt zich vooral verdiept in de opvolging van de F-16. Dat moet ook een reden hebben?

De heer Boeder:
De reden waarom ik mij erin ben gaan verdiepen, is dat ik mij verbaasde over de gang van zaken en de onvolledigheid van informatie. De meest directe aanleiding was het gegeven dat ik vanuit mijn achtergrond systeemontwerper verschrikkelijk verbaasd was over de gigantische overlap tussen het testen en het ontwikkelen van het toestel. Dat was voor mij de aanleiding om in dit onderwerp te duiken.

De heer Boeder:
(………)
Er is vanaf de aanvang van het JSF-project sprake van een volstrekt risicovolle overlap tussen test en productie. Men volgt een risicovolle teststrategie. Hoewel slechts 1% van de testvluchten is voltooid, is de daadwerkelijke productie al begonnen. In elke andere industrie is dit ondenkbaar en in deze mate is dit ook in de luchtvaartindustrie een volstrekt unicum. Nederland komt straks te zitten met vele suboptimale toestellen met hoge upgradingskosten en operationele complicaties voor wat betreft de operationale-gereedstellingspercentages.

(………..)

De heer Boeder:
Ik ga in op de koop van de twee testtoestellen die voor de Initiële Operationele Test- en Evaluatiefase zijn bestemd. Deze fase is aantoonbaar deels niet anders dan een verkapte bijdrage aan de ontwikkelingsfase van de JSF op kosten van de Nederlandse belastingbetaler. De werkelijke operationele noodzaak ligt voor het eerste gedeelte niet daaraan ten grondslag en uitstel hoeft volstrekt geen probleem op te leveren. Immers, het hele project is drie jaar opgeschoven en ook deze fase is een stuk opgeschoven. Wat mij betreft, moeten wij eerst zekerheid over de totaliteit hebben en dan pas over deelstappen beslissen. Twee jaar uitstel kan meer zekerheid geven over prijs, kwaliteit en levertijd. Alleen op basis van openheid en eenduidige en bindende informatie is een keuze verantwoord mogelijk.

De heer Boekestijn (VVD):
Voorzitter, de heer Boeder heeft zorgen over de overlap tussen testen en ontwikkeling. Dat kan ik mij goed voorstellen. Dit komt toch wel veel vaker voor bij de ontwikkeling van vliegtuigen? Kan hij daarop verder ingaan?

De heer Boeder
Overlap tussen testen en ontwikkeling komt vaker voor, maar nooit in deze mate. Op het moment dat aan de prototypes werd gebouwd, waren de zogeheten technology readiness levels, de niveaus van technische gereedheid of rijpheid, nog volstrekt ontoereikend. Nu wordt daadwerkelijk geproduceerd, terwijl nog maar 1% van de testvlieguren is gemaakt. Dat moet zorgen baren. Dat betekent immers dat wij producten maken die nog niet het totale testprogramma hebben doorstaan. Het is niet nodig om echt alle testen afgerond te hebben voordat tot productie kan worden overgegaan. Dat is waar, maar een basistestprogramma — testen op het airframe, grondtesten, vermoeidheidstesten enzovoort — is nodig. Het is onverantwoord om al te gaan produceren als daarin nog onvoldoende inzicht is.

De voorzitter:
Dan geef ik het woord aan mevrouw Van Velzen van de SP.

Mevrouw Van Velzen (SP):
Voorzitter. Gaandeweg dat ik naar de heer Boeder aan het luisteren was, vroeg ik mij af waarom ik altijd zo blij ben met de verhalen die hij aanlevert. Los van zijn tomeloze inzet op dit dossier, is dat toch vooral omdat hij nergens verwijst naar vertrouwelijke stukken maar altijd naar openbare bronnen, zodat ik zelf kan nagaan of ik zijn analyse volg en of ik die tot mijn analyse kan maken. Heel erg dank daarvoor. Ik heb zelden de heren van Defensie aanwezig op de tribune zo lang meewarig met hun hoofd zien schudden, zien glimlachen en met elkaar zien fluisteren. Dus volgens mij moeten wij als commissie maar eens een officiële reactie van Defensie vragen op de meest recente analyses van de heer Boeder, om te beginnen met zijn marktanalyse.

De heer Van der Staaij (SGP):
Voorzitter, dan de vraag aan de heer Boeder. Ik kom terug op de kwestie waarover al eerder is gesproken, namelijk dat er nog te veel risico’s kleven aan het JSF-project, omdat er nog maar weinig testvluchten hebben plaatsgevonden. Daar wordt tegen ingebracht dat het nu juist kenmerkend is voor dit nieuwe vliegtuig dat wij veel verder zijn in het gebruik van simulatoren. De digitale expertise is dus veel meer benut. Wat is zijn reactie op de tegenwerping tegen zijn punt dat de klassieke testvluchten eigenlijk veel minder van belang zijn op dit moment dan in het verleden?

De heer Boeder:
De heer Van der Staaij vraagt naar het testen en de teststrategie. Dit jaar heeft met name de Amerikaanse rekenkamer sterk de vinger gelegd bij een risicovolle teststrategie. Inderdaad wordt gezegd: wij hebben veel meer simulatoren. In hele JSF-gebeuren wordt 83% niet meer door vliegtesten geverifieerd. Er is een aantal parameters en indicatoren. Er zijn eisen waaraan men moet voldoen. Slechts 17% wordt door vliegtesten geverifieerd. Het is interessant, te kijken hoe een en ander wordt gedaan in de overige 83%. 19% van al het testwerk wordt alleen gedaan met zogeheten bureautesten. Dat wil zeggen dat enkele mensen kijken of de berekeningen die eraan ten grondslag liggen, realistisch zijn en of de modellen et cetera kloppen. In dit geval is geen sprake van simulatie, maar van doorrekeningen door een derde en bezien hoe realistisch een en ander is.

De heer Boeder:
Als wij een fysiek product hebben — en ik heb voldoende ervaring om dit te kunnen beoordelen — zullen wij altijd in de praktijk beproeving moeten doen. Autofabrikanten gebruiken uitgebreid simulatoren. Stel, iemand koopt bij een fabriek een auto die hij heel graag wil hebben. Deze auto heeft op de testbaan 100 uur gereden, laten wij zeggen 8000 km. Niemand kan zich voorstellen dat de fabriek dan al met de productie begint; dat is ongekend. Ook fabrikanten van auto’s en landbouwwerktuigen gebruiken uitgebreid simulatoren, maar nemen daar toch geen genoegen mee. Ik noem een heel concreet voorbeeld. Op 3 mei 2007, op de negentiende testvlucht, kwam de F-35A naar beneden zeilen met een ernstige storing. Een aantal maanden heeft men deze verborgen proberen te houden. Dit was voor mij de aanleiding om met dit project te starten. Het toestel heeft maanden aan de grond gestaan. Wat moest herontworpen worden? Het elektronische deelsysteem met zogeheten actuatoren. Dat is een revolutionair systeem. Ik heb op Farnborough iemand opgezocht van Moog, de fabrikant. Ik heb hier heel gedetailleerd naar gevraagd, ook naar de manier waarop men dit beproefd had. Omdat het vliegtuig voor het eerst snelle rolls ging doen en sneller achtereenvolgende bewegingen maakte, brak er een draadje, waardoor kortsluiting ontstond. Dat was in het simulatiemodel niet voorzien. Aldus mijn zegsman bij Moog. Testen blijft dus heel hard nodig bij de productie van elk fysiek product.

One Response to “JSF ontwerpfouten: Kamer in 2009 expliciet gewaarschuwd”

  1. PieterWon 15 Dec 2011 at 14:12

    Ik ben er inmiddels van overtuigd dat rationele argumenten (te) vaak niet de doorslag geven bij politieke besluiten. De voorbeelden hiervan hebben we inmiddels te over. Het is daarom te hopen dat de amerikanen de stekker eruit trekken, voordat er geld over de balk gesmeten gaat worden.

Comments RSS

Reageer ook

Je moet ingelogd zijn om een reactie te kunnen plaatsen.