Okt 14 2006

Historie JSF: De Competitie

Published by JSFNieuws.nl

Op de pagina Historie JSF programma: JAST staan de vroege historie en de voorlopers van het JSF programma beschreven. Dit artikel gaat over het begin van het JSF programma, de jaren 1994 - 2001, waarin er diverse prototypes gebouwd werden. Uiteindelijk werd Lockheed Martin’s ontwerp gekozen als uitgangspunt voor de F-35 Joint Strike Fighter.

JSF Competitie

De grote vliegtuigbouwers begonnen in 1994 met het ontwerpen van designs voor het JAST programma.
In 1996 werd vanuit het JAST programma een ‘request for proposals’ aan de bedrijven gestuurd om te ontdekken welke ontwerpen voldoen aan de specificaties.
Korte tijd later werd het JAST programma hernoemd naar Joint Strike Fighter (JSF) om aan te geven dat er serieus gezocht werd naar een nieuw vliegtuig, in plaats van alleen wat ontwerpen. Drie bedrijven kwamen uiteindelijk over de brug met ontwerpen die aan het verzoek voldeden:

McDonnell Douglas (wat later werd opgekocht door Boeing) werkte samen met Northrop Grumman en British Aerospace. Dit team kwam met een vrij conventioneel ontwerp, maar het ontwerp had geen verticale staartvinnen. Dit moest de lcuhtweerstand verminderen en het vliegtuig meer ’stealthy’ maken.

Het STOVL ontwerp van McDonnell Douglas had net als de Harrier een normale motor met aan de zijkanten kleine straalpijlen om verticaal te kunnen landen. Tevens had dit ontwerp een kleine aparte verticale lift motor, vlak achter de cockpit.

De CTOL was gelijk aan het STOVL ontwerp, maar de verticale motor werd daarin vervangen voor extra brandstoftanks, voor een grotere actieradius.

Boeing, dat sinds de jaren ‘30 al geen jachtvliegtuig meer had ontworpen, koos voor een ongebruikelijk uitziend (volgens sommigen oerlelijk) ontwerp. Het had vloeiende stealthy contouren, een deltavleugel en een V-staart. Verder had het toestel een grote ‘bek’ als luchtinlaat voor de motor.

Voor de verticaal landende (STOVL) versie koos Boeing voor dezelfde oplossing als McDonnell Douglas, alleen had Boeing’s ontwerp geen aparte lift motor achter de cockpit. Boeing wilde een aangepaste versie van de F119 motor gebruiken, die ook voor de F-22 Raptor wordt gebruikt. Een F119 met wat extra vermogen was nodig om het STOVL ontwerp te kunnen realiseren.

De CTOL en CV varianten moesten het zonder de eigenschappen van de STOVL versie doen, maar kreeg daarmee meer opslagcapaciteit voor brandstof.

Lockheed Martin ontwierp een meer conventioneel vliegtuig dat veel weg had van de door hen ontwikkelde F-22 Raptor, met uiteraard ook de stealth eigenschappen ervan.
Om de STOVL versie verticaal te kunnen laten landen kwam Lockheed met een zeer geavanceerde oplossing. Ze kozen er niet voor, om net als bij McDonnell Douglas ontwerp, een aparte motor te installere achter de cockpit. Het ontwerp van Lockheed kreeg een apart rotorblad achter de cockpit, die via een aandrijfas door de hoofdmotor werd aangedreven. Tevens kon de achterkant van de motor 90 graden gedraaid worden om zo de achterkant van het vliegtuig stabiliteit te geven.
Een veel voorkomend probleem bij STOVL ontwerpen is dat er hete uitlaatgassen terug de hoofdmotor in gezogen kunnen worden. Het rotorbladontwerp van Lockheed loste dit probleem op.

Finalisten

In 1996 werden de ontwerpen van Boeing en Lockheed gekozrn als finalisten. Beide bedrijven begonnen daarna aan het bouwen van een prototype. De uitschakeling van McDonnell Douglas was een zware klap voor het bedrijf, en was mede de oorzaak van de overname van het bedrijf door Boeing.
Het prototype van Boeing kreeg de naam X-32 en die van Lockheed X-35.
De X-32A CTOL versie van Boeing vloog voor het eerst op 18 september 2000. De STOVL variant in maart 2001, en begon in juni van dat jaar met verticaal vliegen.

Ruim een maand na de eerste vlucht van Boeings CTOL versie verkoos het X-35A prototype van Lockheed het luchtruim. In december 2000 begon de CV versie met proefvluchten. De X-35 versie werd in de tussentijd omgebouwd tot X-35B versie, die STOVL versie vloog vervolgens in juni 2001 voor het eerst.

Mede dankzij het innovatieve rotorbladontwerp van de STOVL versie werd uiteindelijk het ontwerp van Lockheed Martin in oktober 2001 gekozen als winnaar van de competitie.

┬╗ Zie ook: Historie JSF programma: JAST

Zie ook : Australie interview over JSF maart 2008

Comments RSS

Reageer ook

Je moet ingelogd zijn om een reactie te kunnen plaatsen.